Confrontations of Time and the Abjection of the Post-Apocalyptic World
The Educational Potential of Cormac McCarthy’s The Road
Abstract
Art and literature are attractive and valuable educational tools. By providing new experiences, they expand our knowledge of the world and others, as well as of ourselves. Artistic works that address current issues, when subjected to interpretation, can perform an important meaning-making function. The purpose of this article is to offer a pedagogical interpretation of the post-apocalyptic novel The Road by Cormac McCarthy, using the aesthetic and social category of the abject – related to the theory of disgust – considered in a temporal context. The choice of both the literary text and the interpretive category stems from the author’s conviction that it is necessary to move beyond canonical texts and to explore categories that are new to aesthetic pedagogy, ones that respond to the needs of modern times while drawing on the achievements of modern humanities. The article proposes a perspective that can serve as inspiration for both theoretical and practical pedagogues and teachers on how to relate cultural texts to important, pedagogically and socially current problems.
References
Ahmed, S. (2014). Performatywność obrzydzenia. Teksty Drugie, nr 1, 169–191.
Bińczyk, E. (2022). Planetarna myśl społeczna oraz wystudzanie wzrostu. Stu-dia Socjologiczne, nr 246(3), 9–27.
Bonna, B. (2003). Rola sztuki w życiu człowieka. Kultura i Edukacja, nr 3–4, 59–70.
Dominy, J.J. (2015). Cannibalism, Consumerism, and ProfanationCormac McCarthy’s The Road and the End of Capitalism. The Cormac McCarthy Journal, nr 13(1), 143–158. DOI: 10.5325/cormmccaj.13.1.0143.
Douglas, M. (2007). Czystość i zmaza. Warszawa: Państwowy Instytut Wydaw-niczy.
Eco, U. (2008). Dzieło otwarte. Forma i nieokreślenie w poetykach współcze-snych. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
Foster, H. (2010). Powrót Realnego. Awangarda u schyłku XX wieku. Kraków: Universitas.
Frye, S. (2009). Understanding Cormac McCarthy. Columbia: University of South Carolina Press.
Gallagher, A. (2020). Slow Ethics and the Art of Care. Bingley: Emerald Pub-lishing Limited.
Głąb, A. (2015). Świat po apokalipsie. Etyka według Cormaca McCarthy’ego. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria, nr 3(95), 23–37.
Haidt, J., Rozin, P., McCauley, C. i Imada, S. (1997). Body, psyche, and culture: The relationship between disgust and morality. Psychology and Develop-ing Societies, nr 9(1), 107–131.
Han, B-C. (2023). Nie(do)rzeczy. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Hoberek, A. (2011). Cormac McCarthy and the aesthetics of exhaustion. American Literary History, nr 23(3), 483–499.
Huebert, D. (2017). Eating and Mourning the Corpse of the World: Ecological Cannibalism and Elegiac Protomourning in Cormac McCarthy’s The Road. The Cormac McCarthy Journal, nr 15(1), 66–87.
Jaworska-Witkowska, M. (2009). Ku kulturowej koncepcji pedagogiki. Kraków: Impuls.
Kołodziej, P. (2021). Literatura grozi myśleniem. Kraków: Universitas.
Kopka, J. (2012). Czas a moralność. Od filozoficznych do socjologicznych koncepcji czasu. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica, nr 40, 33–47.
Kowalczyk, K. (2022). Afektywno-emocjonalne pojmowanie dziecięcego ciała w literackich narracjach o II wojnie światowej (na przykładzie Dzieci, któ-rych nie ma Renaty Piątkowskiej). Er(r)go. Teoria – Literatura – Kultura, nr 2(45), 231–248.
Kristeva, J. (2007). Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Kwiatkowska-Tybulewicz, B. (2016). Wychowawcze aspekty sztuki współcze-snej. Z perspektywy pedagogiki krytycznej. Warszawa: Wydawnictwa Uni-wersytetu Warszawskiego.
Lisiecka, A. (2022). Pedagogiczne spojrzenie na kategorię wstrętu w sztuce popularnej. Propozycje interpretacyjne dla wybranych fenomenów. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
McCarthy, C. (2019). Droga. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Melosik, Z. (2010). Tożsamość, ciało i władza w kulturze instant. Kraków: Im-puls.
Menninghaus, W. (2009). Wstręt: Teoria i historia. Kraków: Universitas.
Muszyńska, M. (2010). Ku rekonstrukcji koncepcji podmiotu według Julii Kristevej. Podstawy Edukacji, nr 3, 149–172.
Myrdzik, B. (2006). Zrozumieć siebie i świat. Szkice i studia o edukacji poloni-stycznej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Nijakowski, L.M. (2019). Świat po apokalipsie. Społeczeństwo w świetle po-stapokaliptycznych tekstów kultury popularnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Pankowska, K. (2007). Teoria wychowania estetycznego w zmieniającej się rzeczywistości. W: K. Wilkoszewska (red.), Wizje i re-wizje. Wielka księga estetyki w Polsce. Kraków: Universitas, 877–885.
Paryż, M. (2014). Cormac McCarthy. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Read, H. (1976). Wychowanie przez sztukę. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Rozin, P., Haidt, J., i McCauley, C. (2005). Wstręt. W: M. Lewis i J.M. Haviland-Jones (red.), Psychologia emocji. Gdańsk: Gdańskie Wy-dawnictwo Psychologiczne, 798–815.
Schiller, F. (1972). Listy o estetycznym wychowaniu człowieka i inne rozprawy. Warszawa: Czytelnik.
Szmidt, K.J. (2013). Pedagogika twórczości. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Tabaszewska, J. (2011). Zagrożenia czy możliwości? Ekokrytyka-rekonesans. Teksty Drugie, nr (3), 205–220.
Tużnik, M. (2016). Problem abiekcji w kulturze. Kultura i Wartości, nr 19, 117–138. DOI: 10.17951/kw.2016.19.117.
Wierel, K. (2017). Po co nam postapokalipsy? Kultura postapokaliptyczna na początku XXI wieku. Przegląd Humanistyczny, nr 1, 11–20. DOI: 10.5604/01.3001.0009.9222
Wildowicz, J. (2019). Mit utopijnej Ameryki w Drodze Cormaca McCarthy’ego: postkapitalistyczna, postkonsumpcyjna, postapokaliptyczna wizja świata. W: W. Biegluk-Leś, S. Borowska-Szerszun i E. Feldman-Kołodziejuk (red.), Fantastyka a realizm/ The fantastic and realism. Białystok: Temida 2, 155–167.
Wiśniewska, L.A. (2014). Kult ciała a starość. Refleksje psychologiczne. Rocz-nik Andragogiczny, nr 21, 259–270. DOI: 10.12775/RA.2014.019
Wojnar, I. (1964). Estetyka i wychowanie. Warszawa: PWN.
Wojnar, I. (1976). Teoria wychowania estetycznego. Zarys problematyki. War-szawa: PWN.
Wojnar, I. (1984). Sztuka jako podręcznik życia. Warszawa:Nasza Księgarnia.
Wojnar, I. (2007). O edukacji estetycznej – głos pedagoga humanisty. W: K. Wilkoszewska (red.), Wizje i re-wizje. Wielka księga estetyki w Polsce. Kraków: Universitas, 872–875.
Wojnar, I. (2021). Ambiwalencje – uniwersalna problematyka i mądrość życia. W: A. Piejka (red.), Humanistyczne ambiwalencje globalizacji. Zbiór stu-diów. Warszawa: Komitet Prognoz „Polska 2000 Plus” przy Prezydium PAN, 181–184.
Wojnar, I., i Pielasińska, W. (1990). Wstęp. W: I. Wojnar i W. Pielasińska (red.), Wychowanie estetyczne młodego pokolenia. Polska koncepcja i doświadczenia. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 5–14.
Wróblewski, Ł. (2016a). Masłowska: Opowieść o wstręcie. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”.
Wróblewski, Ł. (2016b). Rozrachunki ze wstrętem w „Trocinach” Krzysztofa Vargi. Wstręt, innowacja, poznanie. Teksty Drugie, nr 4, 324–339.
Wróblewski, Ł. (2021). Jak wykorzystać wstręt? O roszadach z polskością i potrzebie samorealizacji w twórczości Michała Witkowskiego słów kilka. Dziennikarstwo i Media, nr 16, 25–36.
Zalewska-Pawlak, M. (2017). Sztuka i wychowanie w XXI wieku. W poszukiwaniu zagubionej teorii sztuki życia i sztuki w wychowaniu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Copyright (c) 2026 Perspectives on Culture
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
