Dobre życie w mieście?

Wyjaśnienie założeń etycznych w zasadach planowania urbanistycznego

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2026.5302.10
Słowa kluczowe: dobre życie, założenia etyczne, zasady urbanistyki, Karta Ateńska, Karta Lipska

Abstrakt

Poniższe refleksje zostały rozwinięte podczas interdyscyplinarnej dyskusji w Think Tanku Uniwersytetu w Kilonii: https://www.denkraum.uni-kiel.de/de. W ramach nadrzędnego tematu „Projektowanie urbanistyczne” badaliśmy różne wymiary urbanistyki w latach 2021–2023. Skupiłam się na komponencie etycznym. Chciałabym tu zbadać koncepcje etyczne leżące u podstaw różnych zasad przewodnich rozwoju miast. Niniejszy artykuł składa się z trzech części: (1) Po pierwsze, wyjaśnia, dlaczego warto angażować się w takie zasady przewodnie, omawiając konieczność rozwoju miast i związane z nim wymagania. (2) W drugiej części przedstawiam podstawowe założenia dwóch wpływowych zasad przewodnich: Karty Ateńskiej i Karty Lipskiej. Zostały wybrane jako reprezentatywne dla dwóch paradygmatów: Karty Ateńskiej dla funkcjonalnego miasta nowoczesności oraz Karty Lipskiej dla zwartego miasta o zróżnicowanym przeznaczeniu współczesności. (3) W trzecim kroku przeanalizowane zostają koncepcje etyczne zawarte w kartach, aby zbadać, czy karty te, podążając obraną ścieżką, są w stanie spełnić narzucone sobie standardy, i jakie luki pozostają z filozoficznego punktu widzenia.

Biogram autora

Viktoria Bachmann, Universität Rostock

Professor für Praktische Philosophie am Institut für Philosophie der Universität Rostock. Sie hat sich 2023 mit einer Arbeit über die Anfänge anthropologischen Denkens in der Antike an der Philoso­phischen Fakultät der Christian‑Albrechts‑Universität zu Kiel habilitiert. 2012 wurde sie an der Freien Universität Berlin mit einer Arbeit über den Grund des guten Lebens promoviert. Ihre Arbeitsschwerpunkte liegen in der philosophi­schen Ethik und Anthropologie, der Philosophie der Antike und der russischen Philosophie.

Bibliografia

Aristoteles (1995). Politik. übers. E. Rolfes. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.

Aristoteles (2001). Nikomachische Ethik. gr. dt., übers. O. Gigon, hrsg. R. Nick-el. Düsseldorf/Zürich: Verlag Artemis & Winkler.

Bachmann, V. (2013). Der Grund des guten Lebens. Eine Untersuchung der paradigmatischen Konzepte von Sokrates, Aristoteles und Kant. Hamburg: Meiner Verlag.

Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz, Bau und Reaktorsicherheit (Hrsg.). (2007). Leipzig Charta. www.bmub.bund.de

Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz, Bau und Reaktorsicherheit (Hrsg.). (2020). Neue Leipzig Charta, www.bmub.bund.de

Cojocaru, M. (2012). Die Geschichte von der guten Stadt. Politische Philoso-phie zwi­schen urbaner Selbstverständigung und Utopie. Bielefeld: tran-script Verlag.

Cojocaru, M. (2016). Wie schaffen wir die gute Stadt? Zur Normativität der Stadt aus Sicht der politischen Philosophie. In: K. Berr, H. Friesen (Hrsg.), Stadt und Land. Zwischen Status quo und utopischem Ideal. Münster: mentis Verlag GmbH, 207–222.

Dauss, M. (2011). Glück und Architektur. Vom prekären Aufbau des Glücks. In: D. Thomä, Chr. Henning, O. Mitscherlich Schönherr (Hrsg.), Glück. Ein interdisziplinäres Handbuch. Stuttgart: Springer Verlag GmbH, 421–428.

Foot, Ph. (2014). Die Natur des Guten. Frankfurt a.M: Suhrkamp Verlag.

Heimann, R. (2015). Die Frage nach Gerechtigkeit. Platons Politeia I und die Gerechtigkeitstheorien von Aristoteles, Hobbes und Nietzsche. Berlin: Duncker und Humblot GmbH.

Hilpert, T. (1978). Die Funktionelle Stadt. Le Corbusiers Stadtvision – Bed-ingungen, Motive. Hintergründe. Braunschweig: Vieweg Verlag.

Hobbes, T. (1996): Leviathan, übers. von Jutta Schlösser. Hamburg: Meiner Verlag.

Jessen, J. (2021). Städtebauliche Leitbilder – Entwicklungstendenzen. In: D. Vallée, B. Engel, W. Vogt (Hrsg.), Stadtverkehrsplanung Band 1. Ber-lin/Heidelberg: Springer Verlag GmbH, 93–118.

Jonas, C. (2016). Stadtplanerische und städtebauliche Leitbilder seit der Mitte des 19. Jahrhunderts: ein Überblick. Tübingen/Berlin/Wasmuth: Wasmuth Verlag.

Kant, I. (2011). Grundlegung zur Metaphysik der Sitten. In: Ders.: Werke in sechs Bänden. Band IV. Schriften zur Ethik und Religionsphilosophie, hrsg. Wilhelm Weischedel. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft.

Le Corbusier (1962). An die Studenten. Die ‹Charte d’ Athènes›. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt Verlag.

Mill, J. St. (2024): Utilitarismus. Hamburg: Meiner Verlag.

Nussbaum, M. (1999). Die Natur des Menschen, seine Fähigkeiten und ­Tätigkeiten: Aristoteles über die distributive Aufgabe des Staates. In: Dies., Gerechtigkeit oder das gute Leben. Frankfurt a.M.: Suhrkamp Verlag, 86–130.

Rawls, J. (1994). Eine Theorie der Gerechtigkeit. Frankfurt a.M: Suhrkamp Ver-lag.

Sieverts, T. (1998). Zwischenstadt zwischen Ort und Wert Raum und Zeit Stadt und Land. Wiesbaden: Birkhäuser Verlag.

Singer, P. (2021). Effektiver Altruismus. Eine Anleitung zum ethischen Leben. Berlin: Suhrkamp Verlag.

Zupan, D. (2015). Von der Großsiedlung der Spätmoderne zum kompakten nutzungsgemischten Stadtquartier. In: Bundesinstitut für Bau , Stadt und Raumforschung (BBSR) im Bundesamt für Bauwesen und Raumordnung (BBR) (Hrsg.), Innovationen in der räumlichen Planung, Heft 3. 2015, Stuttgart, 183–200.

Opublikowane
2026-06-30
Jak cytować
[1]
Bachmann, V. 2026. Dobre życie w mieście? Wyjaśnienie założeń etycznych w zasadach planowania urbanistycznego. Perspektywy Kultury. 53, 2 (cze. 2026), 145-160. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2026.5302.10.
Numer
Tom 53 Nr 2 (2026): Movement(s) and Identity
Dział
Movement(s) and Identity

Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:

  1. utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
  2. zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
  3. rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
  4. wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
  5. rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
  6. publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 

Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.