Polacy internowani w brytyjskim obozie w Mazra’a w świetle notatek jednego z osadzonych
Abstrakt
W okresie od września 1940 do lipca 1941 r. władze brytyjskie internowały w miejscowości Mazra’a w Palestynie ponad pięćdziesięciu polskich uchodźców wojennych. Większość z nich została aresztowana na wniosek polskiego wywiadu wojskowego, który oskarżył ich o współpracę z obcymi służbami. Jednym z internowanych był inż. Czesław Horain, który podczas pobytu w obozie (listopad 1940 – lipiec 1941) prowadził notatki. Zapisywał tam – dzień po dniu – poszczególne wydarzenia z okresu swojego pobytu w obozie. Pomimo zwięzłości wpisów zawierają one wiele faktów i dobrze wypadają w porównaniu z materiałami źródłowymi innego pochodzenia. Ponieważ notatki Horaina stanowią jeden z nielicznych materiałów źródłowych dotyczących internowania w Mazra’a, ich publikację można uznać za niezbędną. Opublikowany dokument pochodzi z Archiwum Polskiego Instytutu i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.
Bibliografia
Arielli, N. (2010). „Haifa is still Burning”. Italian, German, and French Air Raids on Palestine during the Second World War. Middle Eastern Studies, vol. 46, no 3, 331–347.
Berlin, H.M. (2001). The Coins and Banknotes of Palestine under the British Mandate, 1927–1947. Jefferson, N.C.: McFarland.
Buczek, R. (1981). Był taki czas…. Toronto: Century (wyd. krajowe: Rozgrywka o dolary, Kielce: Dom Książki, 1991).
Buczek, R. (1991). Człowiek do złotych interesów. Warszawa: Rój.
Bzowska, K. (1998). Janusz Jasieńczyk: Janusz Poray Biernacki (1907–1996). Archiwum Emigracji: studia, szkice, dokumenty, z. 1, 190–192.
Danel, J.K. (2011). Druga Wielka Emigracja 1945 1990. Słownik biograficzny. T. 1. Zamość: Wydawnictwo Officina Simonidis.
Dopierała, K. (red.). (2003). Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii. T. 1. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski.
Dubicki, T. (2018). Sprawa Wiktora Kuttena w rozpoznaniu Ekspozytury „R” (Bukareszt) Oddziału II Sztabu NW. W: K. Paduszek et al. (red.), Kontrwy-wiad II RP (1914) 1918–1945 (1948). T. V, cz. 1 (ss. 95–111).Warszawa: Centralny Ośrodek Szkolenia w Emowie (Agencja Bezpieczeństwa We-wnętrznego).
Dubicki, T. i Suchcitz, A. (2009). Oficerowie wywiadu WP i PSZ w latach 1939–1945. Słownik biograficzny. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo LTW.
Dubicki, T. i Suchcitz, A. (2011). Oficerowie wywiadu WP i PSZ w latach 1939–1945. Słownik biograficzny. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo LTW.
Giziński, S. i Szutowicz, A. (2013). Oflag II B Arnswalde. Jenieckie losy. Wro-cław: Nortom.
Iranek Osmecki, K. (1970). Szkodliwa książka. Zeszyty Historyczne, z. 18, 221–229.
Iranek Osmecki, K. (1975). Afera Mikicińskiego. Zeszyty Historyczne, z. 32, 187–200.
Judycki, Z.A. (2008), Polscy duchowni w świecie. Słownik biograficzny. T. 1. Kielce: Józef Siwek. Redakcja Informatorów Biograficznych.
Kapera, Z.J. (2021). Niemieckie świadectwa o Samsonie Mikicińskim. Scripta Historica, nr 27, 59–78.
Kotkowski, Z. (1972). Na kontynencie afrykańskim: oddział służby transporto-wej S.B.S.K. i głosy na drogach żołnierzy brygady. Londyn: s.n.
Kowalik, J. (1965). Czasopiśmiennictwo. W: T. Terlecki (red.), Literatura polska na obczyźnie 1940–1960. T. 2 (ss. 373–548). Londyn: B. Świderski.
Mazur, G. (red. nauk.). (2005). Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Pol-skiej 1919–1939. Słownik biograficzny. T. 3. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
Michniewicz, L. [W. Michniewicz]. (1969). Opération Haïfa, adaptation de J. Helle. [Paris]: Casterman.
Michniewicz, W. (1971). „Szkodliwa książka”? Zeszyty Historyczne, z. 20, 151–170.
Mieszkowska, A. (oprac.). (2006). Ja, kabareciarz. Marian Hemar – od Lwowa do Londynu. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza.
Naor, M. (2010). Atlit. „Illegal Immigrant” Detention Camp. A Story of a Time and Place. Mikveh Israel: Yehuda Dekel Library.
Pancewicz, B.M. (oprac.). (1985). Harcerstwo w Afryce 1941–1949. Londyn: Harcerska Komisja Historyczna.
Patek, A. (2021). Kolekcja Czesława Horaina w zbiorach Archiwum Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie jako źródło do badań nad dziejami Polaków w Ziemi Świętej. Studia Migracyjne – Przegląd Polo-nijny, nr 1 (179), 239–258.
Patek, A. (2023). Polish War Refugees Interned in Palestine in the Light of „Mazra’a Chronicle”. Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne, t. 32, 9–28.
Pepłoński, A. (1995). Wywiad Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie 1939–1945. Warszawa: Morex.
Polska służba zagraniczna po 1 września 1939 r. (1954). Londyn: Wydawnic-two Stowarzyszenia Pracowników Polskiej Służby Zagranicznej.
Picheta, Z. (sporządził). (ca 1998). Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich: 2 IV 1940 – 2 V 1942. Spis żołnierzy. Londyn: z fund. Polonia Aid Founda-tion Trust.
Pietrzak, J. (2015). Sprawa Obozu Dyscyplinarnego Armii Polskiej na Wscho-dzie w Latrun w Palestynie (1944–1945). Dzieje Najnowsze, nr 2, 79–91.
Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 czerwca 1939. (1939). Warszawa: Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Rutkowski, P. (2014). Sprawa Samsona Mikicińskiego. Zeszyty Naukowe Szkoły Wyższej Przymierza Rodzin. Seria Humanistyczna, nr 2, 207–238.
Smolana, K. (1992). Dzieje Polaków w Chile. Studia Polonijne, t. 14, 71–102.
Smolana, K. (oprac.). (2022). Urzędnicy służby zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej 1918–1945. Przewodnik biograficzny. T. II. Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Stawecki, P. (2004). Attaché wojskowi Drugiej Rzeczypospolitej. Przegląd Historyczno Wojskowy, nr 2 (202), 107–138.
Suchcitz, A. (2021). A Polish Field in Central London. Poles Buried in Brompton Cemetery. London: Polska Misja Katolicka w Anglii i Walii.
Terlecki, O. (1987). Szkice i polemiki. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza.
He Escaped the Nazis, Prospered in America. Pozyskano z: https://www.courant.com/2002/06/30/he-escaped-the-nazis-prospered-in-america/ (dostęp: 28.08.2023).
Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.
