Polska jako przedmurze chrześcijaństwa i kwestia unii z Kościołem prawosławnym

Abstrakt

Gdy w drugiej połowie XIV w. Turcy osmańscy rozpoczęli podbój kolejnych krajów na Bałkanach, przeciwstawiły im się Węgry, które z czasem zaczęto nazywać przedmurzem chrześcijaństwa. Artykuł analizuje późniejsze wydarzenia z XV i XVI w., które zdecydowały o tym, że określenia tego zaczęto używać także w stosunku do Królestwa Polskiego. Momentem największego zaangażowania się Polski w wojnę z muzułmanami były rządy Władysława III na Węgrzech, który zginął w 1444 r. pod Warną. Choć za jego następcy Kazimierza Jagiellończyka Polska unikała konfrontacji z Turcją, to prowadziła ciągłą wojnę z jej sojusznikami, Tatarami. Pierwsze najazdy tureckie na ziemie polskie nastąpiły po klęsce bukowińskiej jesienią 1497 r. W następnych dziesięcioleciach Polska zmuszona była odnawiać co kilka lat z Turcją rozejmy, co wiązało się z dużymi wydatkami z kasy państwowej, ale nie zabezpieczało przed niszczącymi najazdami Tatarów. Po upadku Węgier po bitwie pod Mohaczem w 1526 r. Polska stała się krajem frontowym narażonym na bezpośredni atak wojsk padyszacha. W obronę przed zagrożeniem islamskim włączyła się Stolica Apostolska, która widziała dużą szansę w pozyskaniu do idei wojny z Turcją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Dyplomacja papieska swoje wysiłki koncentrowała również na wyznawcach Kościoła prawosławnego żyjących w granicach Rzeczypospolitej, co zaowocowało zawarciem w 1596 r. unii kościelnej w Brześciu.

Biogram autora

Janusz Smołucha, Akademia Ignatianum w Krakowie

Dr. hab., a historian and cultural studies expert, is a professor at the Jesuit University Ignatianum in Krakow. He is the author of a number of papers related to the papal diplomacy and Poland’s relations with the Holy See in the Middle Ages and the Early Modern period. His research interests focus on the cultural changes in Central European countries and on their joint defense against the threat of Islam.

Opublikowane
2022-03-30
Jak cytować
[1]
Smołucha, J. 2022. Polska jako przedmurze chrześcijaństwa i kwestia unii z Kościołem prawosławnym. Perspektywy Kultury. 36, 1 (mar. 2022), 35-50. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2022.3601.04.