„Obcy” w Dubrowniku od XIII do początków XVI wieku

Abstrakt

Problem „obcych” na terenie średniowiecznego Dubrownika w różnych kon­tekstach (zawodowym, społecznym, ekonomicznym, etnicznym) był przed­miotem zainteresowania licznego grona badaczy (K. Jireček, B. Stulli, I. Mah­nken, I. Lučić, I. Mitić, D. Dinić-Knežević, J. Mijušković, I. Voje, B. Krekić, T. Raukar, V. Miović, Z. Janeković-Römer, P. Wróbel). W artykule, po wyryw­kowym przeanalizowaniu sytuacji „obcych” w Dubrowniku w okresie od XIII do początków XV wieku, autor doszedł do następujących konkluzji: 1. Przy­czyny pozytywnego nastawienia Dubrowniczan do imigrantów leżą w pod­trzymywanym w oficjalnej propagandzie micie o założeniu Raguzy przez przybyszów. 2. Analiza struktury „obcych” w mieście może prowadzić do wydzielenia wśród nich pewnych grup. Ich pozycja zależnie od przynależ­ności zawodowej, etnicznej oraz zamożności była zróżnicowana. 3. Cyganie i Żydzi pojawili się najpóźniej jako „obcy” w Dubrowniku. Nastawienie miej­scowej społeczności do obu tych grup było radykalnie odmienne, co wynikało (jak się wydaje) z różnych pozycji, jakie zajęły one w społeczności lokalnej.

Biogram autora

Piotr Wróbel, Uniwersytet Jagielloński

Dr hab., prof. UJ, mediewista, zajmujący się dziejami Bał­kanów i państw basenu Morza Śródziemnego w późnym średniowieczu. Od 1991 r. zatrudniony w Instytucie Historii UJ najpierw w Pracowni Dydaktyki Historii, a od 1993 r. w Zakładzie Historii Średniowiecznej Powszechnej. W 1997 r. obronił pracę doktorską, a w 2010 r. pracę habi­litacyjną na Wydziale Historycznym UJ. W latach 2008–2011 kierownik studiów licencjackich mediteraneistyka; od 2012 r. kierownik Zakładu Historii Średniowiecznej Powszechnej; w latach 2012–2020 zastępca dyrektora, a od 2020 r. dyrektor Instytutu Historii UJ. Autor monografii: Krzyż i Półksiężyc. Zachodnie Bałkany w latach 1444–1463 (Kraków 2000); Dubrownik w latach 1358–1526. Organizacja przestrzeni (Kraków 2010). Współautor przekładów (wraz z J. Bonarkiem) Filip de Diversis, Opis Dubrownika (Kraków 2004); Benedykt Cotruglio, Księga o sztuce handlu (Kraków 2007); Ludwik Tuberon de Crieva, Pamiętniki o czasach moich (Kraków 2016).

Bibliografia

Źródła

Historia królestwa Słowian, czyli Latopis popa Duklanina. (1988) (przeł. i oprac. J. Leśny). Warszawa: PWN.

Filip de Diversis. (2004). Opis Dubrownika. Situs aedificiorum politiae et lauda­bilium consuetudinum inclytae civitatis Ragusii (przeł. P. Wróbel. J. Bona­rek). Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”.

Konstantyn Porfirogeneta. (2016). O rządzeniu państwem (przeł. G.K. Wał­kowski). Warszawa: Euro Omni.

Luccari, G.P. (1790). Coppioso ristretto degli annuali di Ragusa. Ragusa.

Statut grada Dubrovnika, sastavljen godine 1272. (2002) (przeł. i oprac. A. Šoljić, Z. Šundrica, I. Veselić). Dubrovnik: Državni arhiv.

Opracowania

Barany, Z. (2002). The East European Gypsies. Regime Change, Marginality and Ethnopolitics. New York: Cambridge University Press.

Božić, I. (1949). Ekonomski i društveni razvitak Dubrovnika u XIV–XV veku. Istoriski glasnik, 1, Beograd.

Burđelez, I. (1998). Konsuli Židovi u službi Dubrovačke Republike. Zbornik diplomatske akademije, br. 3, Zagreb.

Calimani, R. (2002). Historia getta weneckiego (przeł. T. Jekielowa). War­szawa: Czytelnik.

Ćuk, R. (1990). I Rapporti economici fra Ragusa e Venezia nel Medio Evo. W: A. Di Vittorio (red.), Ragusa e il Mediterraneo. Ruolo e funzioni di una repubblica marinara tra Medioevo ed Età Moderna (s. 115–159). Bari.

Dinić-Knežević, D. (1974). Migracije stanovništva iz bližeg zaleđa u Dubrov­nik u XIV veku. Jugoslovenski istorijski časopis, 13(1–2). Beograd.

Dinić-Knežević, D. (1995). Migracije stanovništva iz južnoslovenskih zemalja u Dubrovnik tokom srednjeg veka. Novi Sad: SANU, Ogranak u Novom Sadu: Filozofski fakultet, Odsek za istoriju.

Dinić-Knežević, D. (1980). Nemci u Srednjovjekovnom Dubrovniku. Anali, vol. 18.

Fejić, N. (1988). Španci u Dubrovniku u srednjem veku. Beograd: Prosveta Bgd.

Frejdenberg, M. (2000). Židovi na Balkanu na isteku srednjeg veka. Zagreb: Dora Kurupićeva.

Hrabak, B. (1994). Jevreji u Italiji i istočna Jadranska obala 1350–1530 godine. Istorijski časopis, knj. XXIX, Beograd.

Janeković-Römer, Z. (2005). Građani, stanovnici, podanici, stranci, inovjerci u srednjovjekovnom Dubrovniku. W: Raukarov zbornik zbornik u čast Tomislava Raukara. Zagreb: FF Press.

Janeković-Römer, Z. (1993). Stranac u srednjevjekovnom Dubrovniku, izmedju prihvačenosti i odbaćenosti. Rad, knj. 26, Zagreb.

Janeković-Römer, Z. (2015). The Frame of Freedom. The Nobility of Dubrovnik between the Middle Ages and Humanism. Zagreb–Dubrovnik: Hrvatska aka­demija znanosti i umjetnosti, Zavod za povijesne znanosti u Dubrovniku.

Jireček, K. (1962). Romani u gradovima Dalmacije tokom srednjeg veka. W: Zbornik Konstantina Jirečeka, II. Beograd: Naučno delo.

Kenrick, D. (2007). Historical Dictionary of Gypsies (Romanies). Maryland– Toronto–Plymouth, UK: The Scarecrow Press, Inc. Lanham.

Krekić, B. (1980). Contributions of Foreigners to Dubrovnik’s Economic Gro­wth in the late Middle Ages. W: Idem, Dubrovnik, Italy and the Balkans in the Late Middle Ages (s. 378–379). London: Variorum Reprints.

Krekić, B. (1980). Italian Creditors in Dubrovnik (Ragusa) and the Balkan Trade, Thirteenth through Fifteenth Centuries. W: Idem, Dubrovnik, Italy Dubrovnik, Italy and the Balkans in the Late Middle Ages (s. 248–249). Lon­don: Variorum Reprints.

Krekić, B. (2007). Dubrovnik and Venice in the Thirteenth and Fourteenth century: a Short Survey. W: Idem, Unequal Rivals. Essays on Relations between Dubrovnik and Venice in the Thirteenth and Fourteenth Centuries. Zagreb–Dubrovnik: HAZU.

Krekić, B. (2007). Some Venetians in Dubrovnik in the Fourteenth Century. W: Idem, Unequal Rivals. Essays on Relations between Dubrovnik and Venice in the Thirteenth and Fourteenth Centuries. Zagreb–Dubrovnik: HAZU.

Krekić, B. (2007). Venetians in Dubrovnik (Ragusa) and Ragusans in Venice as a Real Estate Owners in the Fourteenth Century. W: Idem, Unequal Rivals. Essays on Relations between Dubrovnik and Venice in the Thirteenth and Fourteenth Centuries. Zagreb–Dubrovnik: HAZU.

Krekić, B. (1973). The Role of the Jews in Dubrovnik (Thirteenth–Sixteenth Centuries). Viator, vol. 4.

Kunčević, L. (2015). Mit o Dubrovniku. Diskursi o identitetu renesansnoga grada. Zagreb–Dubrovnik: Hrvatska akademija znanosti i umjetnosti, Zavod za povijesne znanosti u Dubrovniku.

Lučić, J. (1979). Obrti i usluge u Dubrovniku do početka XIV stoljeća. Zagreb: Sveučiliste u Zagrebu – Institut za Hrvatsku Povijest.

Mijušković, J. (1961). Dodeljivanje dubrovačkog gradjanstva u srednjem veku. Glas, G. 246, Beograd.

Miović, V. (2005). The Jewish Ghetto in the Dubrovnik Republic 1546–1808. Zagreb–Dubrovnik: Institute for Historical Sciences of the Croatian Aca­demy of Sciences and Arts in Dubrovnik.

Mitić, I. (1979). Imigracijska politika dubrovačke republike s posebnim obzi­rom na ustanovu svjetnog azila. Anali, vol. 17, Dubrovnik.

Münster, L. (1979). Proces zbog ritualnog bistva u Dubrovniku 1502. Zbornik Jevrejskog istorijskog muzeja, I, 99–110.

Petrović, Ð. (1976). Cigani u srednjovekovnom Dubrovniku. Zbornik Filozo­fskog fakulteta, 13–1.

Prlender, I. (1994). Dubrovačko posvajanje svetog Vlaha. Dubrovnik, vol. 5.

Raukar, T. (1977). Cives, habitatores, forenses u srednjovjekovnim dalmatin­skim gradovima. Historijski zbornik, G. XXIX–XXX.

Roller, D. (1951). Dubrovački zanati u XV i XVI stoljeću. Zagreb: Jugoslaven­ska Akademija Znanosti i Umjetnosti.

Siems, H. (1991). Zur Entwicklung des Kirchenasyls zwischen Spätantike und Mittelalter. W: O. Behrends, M. Diesselhorst (red.), Libertas: grun­drechtliche und rechtsstaatliche Gewährungen in Antike und Gegenwart. Symposium aus Anlass des 80. Geburtstages von Franz Wieacker (s. 139–186). Ebelsbach: Rolf Gremer.

Sindik, I. (1950). Komunalno uredjenje Kotora (od druge polovine 12. do početka 15 st.). Beograd: Naučna Knjiga.

Stulli, B. (1989). Židovi u Dubrovniku. Zagreb: Jevrejska općina Zagreb, NZMH i Kulturno društvo „Dr. Miroslav Šalom Freiberger”.

Tadić, J. (1937). Jevreji u Dubrovniku do polovine XVII stoljeća. Sarajevo: Izd. „La Benevolencia”.

Tadić, J. (1939). Promet putnika u starom Dubrovniku. Dubrovnik Izdanje Turističkog saveza u Dubrovniku.

Wróbel, P. (2010). Dubrownik w latach 1358–1526. Organizacja przestrzeni. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”.

Wróbel, P. (2007). Problem migracji na terenie Republiki Dubrownickiej w XIV i XV wieku. W: D. Quirini-Popławska (red.), Mare apertum: przepływ idei, ludzi i rzeczy w świecie śródziemnomorskim. „Portolana. Studia Mediterra­nea”, t. 3. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Opublikowane
2020-12-31
Jak cytować
[1]
Wróbel, P. 2020. „Obcy” w Dubrowniku od XIII do początków XVI wieku. Perspektywy Kultury. 31, 4 (grudz. 2020), 269-284. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2020.3104.17.