Pamięć o pielgrzymkach i nauczaniu Jana Pawła II w Chorwacji

Formy i intensywność oddziaływania społecznego

DOI: https://doi.org/10.35765/pk.2026.5302.20
Słowa kluczowe: Jan Paweł II, Chorwacja, pielgrzymki papieskie, pamięć, dziedzictwo, media

Abstrakt

Chorwację uznaje się za kraj, w którym pamięć o Janie Pawle II jest bardzo wyraźna i poniekąd wyjątkowa. Wiąże się to z faktem, że papież pielgrzymował tam trzy razy i podkreślał swój silny związek z tym państwem. Celem poniższego artykułu jest pokazanie, jakie formy obecnie, po upływie 21 lat od śmierci papieża i 23 lat od jego ostatniej pielgrzymki do Chorwacji, przyjmuje upamiętnianie osoby Jana Pawła II w Chorwacji i jak bardzo jest intensywne. Metodą badawczą wykorzystaną w części empirycznej był sondaż diagnostyczny przeprowadzony wśród mieszkańców archidiecezji zadarskiej. Pytania sformułowane w autorskim narzędziu badawczym dotyczyły czterech głównych obszarów: dominujących form pamięci o pielgrzymkach i nauczaniu Jana Pawła II w świadomości Chorwatów, wpływu dziedzictwa papieża na religijność i postawy moralne badanych, zwłaszcza w kontekście wychowania rodzinnego, materialnych form upamiętniania, takich np. jak pomniki, tablice czy nazwy ulic, wreszcie roli mediów i organizacji społeczno-religijnych w podtrzymywaniu pamięci o Janie Pawle II. W pierwszej części artykułu został ukazany historyczny, społeczny i eklezjalny kontekst pielgrzymek Jana Pawła II do Chorwacji, w drugiej części przedstawiono nauczanie papieża w czasie tych pielgrzymek, w trzeciej zaś zostały przeanalizowane wyniki badań własnych dotyczących dziedzictwa papieskiego pielgrzymowania do tego kraju.

Biogramy autorów

Grzegorz Godawa, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

Dr hab., prof. UPJPII, dziekan Wydziału Nauk Społecznych. Autor ponad stu publikacji naukowych z zakresu pedagogiki społecznej, pedagogiki rodziny, podstaw wychowania i dydaktyki, aksjologii, pedagogiki religii, tanatopedagogiki i pedeutologii.

Magdalena Jankosz, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

Dr, adiunkt na Wydziale Nauk o Komunikacji UPJPII, redaktor językowy. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zagadnień związanych z komunikacją multimodalną, sytuacją komunikacyjną, formą, stylem i językiem wypowiedzi publicznych.

Arkadiusz Krasicki, Uniwersytet w Zadarze

Prof. dr, ksiądz zgromadzenia Ducha Świętego, kapelan akademicki na Uniwersytecie w Osijeku. Jest autorem książek i artykułów, wykłada biblistykę w Zadarze oraz zajmuje się badaniem Ewangelii św. Jana, pneumatologii i liturgicznych tekstów biblijnych.

Paweł Różycki, Akademia Kultury Fizycznej w Krakowie

Dr hab., prof. AKF, dyrektor Instytutu Turystyki na Wydziale Turystyki i Rekreacji AKF w Krakowie oraz nauczyciel akademicki w Katedrze Geologii Ogólnej i Geoturystyki AGH w Krakowie. Podróżnik, badacz, eksplorator, specjalizuje się w problematyce teorii turystyki oraz turystyce kulturowej i religijnej. Autor i współautor książek i podręczników akademickich oraz ponad 120 artykułów naukowych z zakresu turystyki.

Bibliografia

Abdelmoula-Viet, D. (2025). Papież do Chorwatów: tradycja wiary jest skarbem, przekazujcie ją dzieciom! Pozyskano z: https://www.vaticannews.va/pl/papiez/news/2025-10/papiez-do-chorwatow-tradycja-wiary-jest-skarbem-przekazujcie-j.html (dostęp: 16.04.2026).

Akmadża, A. (b.d.). Papież, który kochał Chorwację. Trimarium. Pozyskano z: https://trimarium.pl/projekt/papiez-ktory-kochal-chorwacje-antonio-akmadza-o-janie-pawle-ii/ (dostęp: 20.04.2026).

Andrijanić, G. (2020). W Chorwacji też mamy pokolenie Jana Pawła II. Wojtyła wniknął do serc i umysłów młodych Chorwatów. wPolityce.pl. Pozyskano z: https://wpolityce.pl/kosciol/526956-w-chorwacji-tez-mamy-pokolenie-jana-pawla-ii (dostęp: 20.04.2026).

Apostolic Journey to Croatia (2003). Pozyskano z: https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/travels/2003/travels/documents/trav_croatia-2003.html (dostęp: 10.04.2026).

Apostolic Journey to Zagreb (1994). Pozyskano z: https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/travels/1994/travels/documents/trav_zagabria.html (dostęp: 10.04.2026).

Borowiec, A. (2005). Kościół katolicki w Chorwacji wobec problemów współczesności. W: M. Dąbrowska-Partyka (red.), W poszukiwaniu nowego kanonu. Reinterpretacje tradycji kulturalnej w krajach postjugosłowiańskich po 1955 roku. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 183-203.

Jan Paweł II (1981). Adhortacja apostolska Ojca Świętego Jana Pawła II o zadaniach rodziny chrześcijańskiej w świecie współczesnym. Familiaris Consortio.

Jan Paweł II (1994). Musicie pojednać ludzi z Bogiem i między sobą. Spotkanie z duchowieństwem i osobami konsekrowanymi Chorwacji. L’Osservatore Romano, nr 11 (167), 19-21.

Jelonek, T. (2014). 104 pielgrzymki Jana Pawła II. Kraków: Wydawnictwo Petrus.

Kopilović, A. (2006). Kościół Chrystusowy w służbie narodu chorwackiego: kardynał Franjo Kuharić - świadek Kościoła XX wieku. Kraków: Wydawnictwo UNUM.

Różycki, P. (2017). Turystyka a pielgrzymowanie. Kraków: Wydawnictwo WAM

Speech at arrival in Zagreb (1998). Pozyskano z: https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/speeches/1998/october/documents/hf_jp-ii_spe_19981002_croazia-arrival.html (dostęp: 10.04.2026).

Stankowicz, A. (1995). Jan Paweł II wobec konfliktu bałkańskiego. Wokół pielgrzymki-wizyty papieża w byłej Jugosławii. Roczniki Humanistyczne, vol. 43, nr 7, 143-150.

Świercz, M. (2003). Podręcznikowy obraz Jana Pawła II. Pozyskano z: https://katowice.naszemiasto.pl/podrecznikowy-obraz-jana-pawla-ii/ar/c1-5849311 (dostęp: 20.04.2026).

Tyrała, R. (2025). Jan Paweł II i jego wkład w zmiany w Europie Środkowo-Wschodniej: Wybrane aspekty i zagadnienia. Perspektywy Kultury, 51, 4, 181-206.

Opublikowane
2026-06-30
Jak cytować
[1]
Godawa, G., Jankosz, M., Krasicki, A. i Różycki, P. 2026. Pamięć o pielgrzymkach i nauczaniu Jana Pawła II w Chorwacji: Formy i intensywność oddziaływania społecznego. Perspektywy Kultury. 53, 2 (cze. 2026), 333-354. DOI:https://doi.org/10.35765/pk.2026.5302.20.
Numer
Tom 53 Nr 2 (2026): Movement(s) and Identity
Dział
Varia

Copyright (c) 2026 Perspektywy Kultury

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor, zgłaszając swój artykuł, wyraża zgodę na korzystanie przez Wydawnictwo Uniwersystet Ignatianum z utworu na następujących polach eksploatacji:

  1. utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
  2. zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
  3. rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
  4. wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
  5. rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
  6. publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym. 

Wydawca zobowiązuje się szanować osobiste prawa autorskie do utworu.