Nauczycielski dialog z wartościami

Iwona Nowakowska-Kempna

Abstrakt


O szczególnej roli aksjologii w życiu nauczyciela pisano wiele, jednakże w niektórych tylko pracach zwracano uwagę na niezbywalność przykładu życia według wartości oraz zgodności słów i czynów. Istotę wartości w sposobie bytowania człowieka na ziemi dobrze określił Jan Paweł II, pokreślając, iż nie da się oddzielić od siebie wartości osobistych i społecznych.
To ważne twierdzenie będzie towarzyszyło rozważaniom w niniejszym artykule. W ankiecie przeprowadzonej wśród słuchaczy Studium Doktoranckiego Akademii Ignatianum w Krakowie zapytano o rozumienie wartości i poproszono ich o umieszczenie tychże w systemie aksjologicznym. Okazało się to trudnym zadaniem, gdyż natura wartości jako bytów niematerialnych określanych przez obiekty, działania, intencje jest skomplikowana do określenia. W wyniku tego w wypowiedziach pojawiały się wskazania obszaru wartości: coś ważnego oraz ujęcia metaforyczne. Trudno także było namówić doktorantów do deklaracji życia według wartości. W artykule przypomniano fundamentalną tezę, iż nauczyciel działa w świecie wartości. Stanowią one najważniejszy wymiar wychowania i edukacji. Wartości moralne i poznawcze wyznaczają proces wychowawczy i o nim decydują. Wartości i utożsamiane z nim dobra charakteryzują W. Tatarkiewicz, R. Ingarden, E. Borowiecka, a hierarchię wartości wraz z ich podziałem podaje M. Scheler. Analiza wartości, przyjęta za autorami, służy dalej nauczycielskiej refleksji. Na temat wartości w pracy wychowawczej i edukacyjnej wypowiadają się doktoranci Akademii Ignatianum (25 osób). Proponują w ankiecie wartości ważne w ich życiu, porządek i hierarchię wartości, ich miejsce, rolę i funkcję w programie „wychowania do wartości”.


Słowa kluczowe


wartość; dobro; hierarchia wartości; proces wychowawczy; edukacja, wychowanie do wartości

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Borowiecka E., Komentarz do projektu listy haseł słownika aksjologicznego, [w:] Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne, Język a kultura, red. J. Puzynina, J. Bartumiński, t. 2, Wyd. Wiedza o kulturze, Wrocław 1991, s. 211-217.

Brzozowski P., Relacje miedzy wartościami w świetle badań dyferencjałem semantycznym, [w:] Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne, Język a kultura, red. J. Puzynina, J. Bartumiński, t. 2, Wyd. Wiedza o kulturze, Wrocław 1991, s. 235-256.

Grice H.P., Logika i konwersacja, (tłum.) J. Wajszczuk, „Przegląd Humanistyczny”, (1997)6, s. 85-99.

Ingarden R., Czego nie wiemy o wartościach, [w:] tegoż, Studia z estetyki, t. III, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1970.

Jan Paweł II, Orędzie na XVII Światowy Dzień i Pokoju, [w:] Wy jesteście moją nadzieją. Wybór wypowiedzi Ojca Św. Jana Pawła do młodzieży, PW, Warszawa 1991.

Kłoskowska A., Kultura, [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. Pojęcia i problemy wiedzy o kulturze, red. A. Kłoskowska, Wyd. Wiedza a Kultura, Wrocław 1991, s. 23-24.

Łobocki M., Wychowanie moralne, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1984. Maslow A., Motywacja i osobowość, (tłum.) P. Sawicka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1995.

Nęcka E., Psychologia twórczości, Wyd. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2001.

Puzynina J., Jak pracować nad językiem wartości?, [w:] Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne, Język a kultura, red. J. Puzynina, J. Bartumiński, t. 2, Wyd. Wiedza o kulturze, Wrocław 1991.

Sajdak A., Edukacja kreatywna, Wyd. WAM, Kraków 2008.

Scheler M., Der Formalismus in der Ethik und die Wertethik, Wyd. UH, Halle 1927. Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Wyd. Wilga, Warszawa 1996.

Smith K.J., Pedagogika twórczości, Wyd. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2007.

Szczepański M.S., Tożsamość regionalna – w kręgu pojęć podstawowych i metodologii badań, [w:] Forum architektury krajobrazu. Krajobraz jako wizerunek tożsamości regionalnej (zagrożenia, ochrona, kształtowanie), red. J. Rybarkiewicz, Fund. Przest. Dln. Śl, Katowice- Jaworze 2001.

Tatarkiewicz W., Obrachunki i nakazy, uczciwość i dobroć, [w:] tegoż, Droga do filozofii, Wyd. PWN Naukowe, Warszawa 1971.

Tatarkiewicz W., Pojęcie własności, [w:] tegoż, Parerga, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1978.

Zagadnienia leksykalne i aksjologiczne, Język a kultura, red. J. Puzynina, J. Bartumiński, t. 2, Wyd. Wiedza o kulturze, Wrocław 1991.




DOI: http://dx.doi.org/10.14632/eetp_31.5

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

ISSN 1896-2327
e-ISSN 2353-7787