Edukacja kulturowa uczniów klas I–III szkoły podstawowej w świetle podstawy programowej i podręcznika Szkolni przyjaciele

Słowa kluczowe: edukacja kulturowa, wychowanie, kultura, edukacja wczesnoszkolna, podstawa programowa, podręcznik

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza „Podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej”, obowiązującej od września 2017 roku, oraz podręczników edukacji wczesnoszkolnej serii wydawniczej WSiP Szkolni przyjaciele pod kątem wychowania do kultury. Skoncentrowano się na wartościach i normach społecznych jako wiodącego elementu w oddziaływaniach wychowawczych szkoły, ale uwzględniono także zakres kultury materialnej i symbolicznej zawartych w powyższych źródłach. Zastosowana analiza dokumentów w przypadku podstawy programowej obejmuje swym zakresem cele kształcenia w szkole podstawowej oraz cele i treści kształcenia w klasach I–III. Badanie dotyczy systemu wartości jakie autorzy podręcznika pragną przekazać kolejnym pokoleniom i postaw, które uważają za najważniejsze. Uwzględniono koncepcję ukazywania przez podręczniki rzeczywistości w jej różnych wymiarach – społecznym, materialnym, politycznym; mając na uwadze wiek i możliwości percepcyjne odbiorców tych treści. W wyniku badań stwierdzono, że w porównaniu do zarzutów pojawiających się względem poprzednio obowiązującej podstawy programowej, ta zawiera odniesienia do ponadczasowych wartości dobra, prawdy i piękna, przytoczone są konkretne wartości odnoszące się do patriotyzmu, wychowania obywatelskiego, mniejszy nacisk kładą autorzy na postawy twórcze uczniów i poznanie dorobku w zakresie muzyki czy plastyki. Autorzy podręcznika położyli największy nacisk na wpajanie uczniom społecznych norm i wartości obowiązujących w szkole i rodzinie. Obraz świata prezentowany w podręcznikach jest nieco wyidealizowany i stereotypowy.

Bibliografia

Bednarek S., Repsch E. (red.). (2004). Edukacja kulturowa dzieci i młodzieży szkolnej. Koncepcje i propozycje Wrocław: Wydawnictwo DTSK Silesia.

Bogaj A. (1998). Dylematy przemian kształcenia ogólnego, [w:] I. Wojnar, J. Kubin (red.), Kultura- inspiracją kształcenia ogólnego, Warszawa: Dom Wydawniczy ELIPSA, s. 185-198.

Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Suplement. (2010) T. Pilch (red.), Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”, s. 610-612.

Klus-Stańska D. (2009). Dyskursy pedagogiki wczesnoszkolnej, [w:] Pedagogika wczesnoszkolna – dyskursy, problemy, rozwiązania, Klus-Stańska D., Szczepska-Pustkowska M. (red.), Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Kwieciński T., Śliwerski B. (2011). Pedagogika. Podręcznik akademicki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, t. 1.

Łobocki M. (2005). Teoria wychowania w zarysie, Kraków: Impuls.

Szyller A. (2018a). Ewaluacja podręczników zintegrowanych do edukacji wczesnoszkolnej. Perspektywa dorosłych, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Szyller A. (2018b). Ewaluacja podręczników zintegrowanych do edukacji wczesnoszkolnej. Perspektywa dzieci, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Uniwersalne wartości kultury w edukacji i terapii (2012). I. Nowakowska-Kempna (red. nauk.), Kraków: Akademia Ignatianum–Wydawnictwo WAM.

Wojnar I. (2000). Humanistyczne intencje edukacji, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Zalewska E. (2009). Programy kształcenia i podręczniki szkolne w edukacji początkowej jako „wybór z kultury”, [w:] Pedagogika wczesnoszkolna- dyskursy, problemy, rozwiązania, D. Klus-Stańska, M. Szczepska-Pustkowska M. (red.), Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej z komentarzem. Wychowanie przedszkolne i edukacja wczesnoszkolna. (2017). Ośrodek Rozwoju Edukacji. Warszawa: Dobra Szkoła.

Jabłońska A. M. ( 2019). Wychowanie do kultury: przeszłość i teraźniejszość, pytania i propozycje, „Seminare. Poszukiwania naukowe” t. 40, nr 3, s. 131-144. https://ojs.seminare.pl/index.php/seminare/article/view/384/400 [dostęp: 4.11.2020].

Pikała A.(2014). Edukacja kulturalna w szkole – założenia i determinanty realizacji „Kultura i Wychowanie” rr 7/1 https://pedagogika.pl/wp-content/uploads/2017/07/KiW_07_01_2014-1.pdf [dostęp: 4.11.2020].

Tytko M.M.(2011). O problemach kultury plastycznej w edukacji, „Kultura i Wychowanie” nr 2/2, s. 146-165, https://pedagogika.pl/wp-content/uploads/2017/07/KiW_02_02_2011-2.pdf [dostęp: 4.11.2020].

Koschany R., Skórzyńska A. (red.). (2014). Edukacja kulturowa Podręcznik, Centrum Kultury ZAMEK http://cpe.poznan.pl/wp-content/uploads/2014/07/CPE_porecznik_interaktywny.pdf

Zwinogrodzka W. (2014). Kanon kultury i polityka kulturalna (debata) https://polskawielkiprojekt.pl/2014/06/kanon-kultury-i-polityka-kulturalna/[dostęp:2.11.2020]

Opublikowane
2021-03-09
Jak cytować
Pusz, S. (2021). Edukacja kulturowa uczniów klas I–III szkoły podstawowej w świetle podstawy programowej i podręcznika Szkolni przyjaciele . Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 16(1(59). Pobrano z https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/eetp/article/view/1642