Uczeń szkoły muzycznej I stopnia w edukacji wczesnoszkolnej – wypowiedzi nauczycieli klas I–III na temat wybranych aspektów funkcjonowania szkolnego początkujących muzyków

Słowa kluczowe: dziecko, szkoła muzyczna, edukacja wczesnoszkolna, nauczyciel, funkcjonowanie szkolne

Abstrakt

Prezentowany artykuł przedstawia wyniki badań jakościowych przeprowadzonych wśród nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, którzy wśród swoich wychowanków mają/mieli uczniów szkoły muzycznej. Celem badań było poznanie opinii pedagogów na temat wybranych aspektów szkolnego funkcjonowania tych dzieci. Główny problem badawczy został zawarty w pytaniu: Czy i jaką specyfiką odznacza się szkolne funkcjonowanie uczniów kl. I-III, którzy równocześnie uczęszczają do szkoły muzycznej I stopnia? Szczegółowe problemy badawcze odnosiły się do postępów w nauce tych uczniów, ich relacji z rówieśnikami, różnorodnych problemów i wyzwań związanych z ich funkcjonowaniem, a także wsparcia, jakiego udzielają im nauczyciele. Artykuł składa się z trzech części. Część teoretyczna przedstawia szkołę muzyczną jako specyficzne środowisko wychowawcze, a także przybliża znaczenie edukacji muzycznej we wszechstronnym rozwoju dzieci. Część metodologiczna zawiera charakterystykę celu badań, problemy badawcze oraz wykorzystane procedury badawcze. Część trzecia prezentuje wyniki badań i płynące z nich wnioski. Wynika z nich, że szkolne funkcjonowanie uczniów szkół muzycznych odznacza się pewną określoną specyfiką, szczególnie pod względem wyników w nauce i relacji społecznych. Istotnym wnioskiem jest także postulat dotyczący optymalizacji procesu kształcenia nauczycieli tak, aby mogli oni skutecznie wspierać w rozwoju swoich uzdolnionych uczniów.

Bibliografia

Adrjan B. (2011). Kultura szkoły. W poszukiwaniu nieuchwytnego, Kraków: Impuls.

Bastian H. G. (2000). Musik(erziehung) und ihre Wirkung, Mainz: Schott.

Bourdieu P., Passeron J.-C. (1990). Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, tłum. E. Neyman, Warszawa: PWN.

Brzezińska A. (2000). Psychologia wychowania, [w:] J. Strelau (red.), Psychologia, t. 3, Gdańsk: 2000, s. 227-280.

Czaja-Chudyba I. (2017). B. Muchacka, M. Głażewski, B. Pawlak, A. Litawa (red.), Współczesne mity, klisze i szablony edukacyjne, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, s. 59-74.

Dyrda B. (2012). Edukacyjne wspieranie rozwoju uczniów zdolnych. Studium społeczno-pedagogiczne, Warszawa: Wydawnictwo Akademicke „Żak”.

Filipiak E. (2012). Rozwijanie zdolności uczenia się. Z Wygotskim i Brunerem w tle, Sopot: GWP.

Flick U. (2012), Projektowanie badania jakościowego, tłum. P. Tomanek, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Frołowicz E. (2015). Rozwój ogólny a rozwój muzyczny dziecka. O pożytkach z kształcenia muzycznego płynących, [w:] A. Delecka-Bury (red.), Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 28-44.

Giza T. (2019). E. Piotrowski, M. Porzucek-Miśkiewicz (red.), Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 21-42.

Gołaszewska M. (1990). Istota i istnienie wartości, Warszawa: PWN.

Górniok-Naglik A. (2012). Metafory w edukacji estetycznej, [w:] E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, A. Gajdzica (red.), Edukacja małego dziecka. Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy, t. 1, Kraków: Impuls, s. 122-133.

Hetland L. (2000). Learning to make music enhances spatial reasoning, „Journal of Aesthetic Education”, No. (3/4), s. 179-238.

Ho Y.-C., Cheung M.-C., Chan A. S. (2003). Music training improves verbal but not visual memory: Cross-sectional and longitudinal explorations in children, „Neuropsychology”, No. 17, s. 439-450.

Jemielnik J. (2015). Skuteczność realizacji wymagań edukacyjnych w nauczaniu i uczeniu się młodzieży szkół muzycznych, [w:] J. Jemielnik, J. Posłuszna (red.), Muzyka i refleksja pedagogiczna - interpretacje - pogranicza, Kraków: Aureus, s. 77-93.

Kamińska B. (2002). Zdolności muzyczne w ujęciu psychologii muzyki: ewolucja poglądów, „Studia Psychologica”, nr 3, s. 187-195.

Kisiel M. (2016). Dziecko uzdolnione muzycznie w edukacji wczesnoszkolnej. Obraz edukacji muzycznej klas początkowych z terenu miasta Katowic, [w:] A. Delecka-Bury (red.), Współczesna wyzwania szkolnictwa muzycznego. Specyfika kształcenia małego dziecka, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 31-44.

Kochanowska E. (2012). Rozpoznawanie uczniów zdolnych w kształceniu zintegrowanym, [w:] E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, A. Gajdzica (red.), Edukacja małego dziecka. Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy, t. 1, Kraków: Impuls, s. 289-301.

Kochanowska E., (2018). Wiedza osobista dziecka w refleksji i praktyce nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, Wydawnictwo Impuls, Kraków.

Kołodziejski M. (2018). Zdolności muzyczne ustabilizowane a imitacja i improwizacja rytmiczna w metrum dwudzielnym studentów wczesnej edukacji w badaniach własnych, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, vol. 13, nr 2(48), s. 139-164. https://doi.org/10.14632/eetp.2018.13.48.139

Kołodziejski M. (2012). Zdolności muzyczne i twórczość dzieci utalentowanych matematycznie w świetle badań własnych, [w:] M. Suświłło (red.), Nauczyciel wczesnej edukacji - konteksty i wyzwania, Olsztyn: Wydawnictwo UWM s. 303-322.

Konaszkiewicz Z. (2015). Specyfika szkoły muzycznej w Polsce, - szanse i zagrożenia, [w:] A. Delecka-Bury (red.), Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 11-27.

Konaszkiewicz Z. (2016). Dzieciństwo ucznia szkoły muzycznej, [w:] A. Delecka-Bury (red.), Współczesne wyzwania szkolnictwa muzycznego. Specyfika kształcenia małego dziecka, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 11-30.

Koszalińska K. (2013). Twórczość a szkolne funkcjonowanie dziecka, „Kultura i edukacja” nr 4 (97), s. 53-69.

Kozielecki J. (2002). Transgresja i kultura, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Kvale S. (2010). Prowadzenie wywiadów, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kwiatkowska-Góralczyk M. (2018). Nauczyciel edukacji początkowej a uczeń zdolny – wokół problemu (nie)kompetencji, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” nr 4, s. 13-21.

Ławrowska R. (2015). Model optymalny i rzeczywistość kształtowania kompetencji muzyczno-metodycznych specjalistów wczesnej edukacji, [w:] E. Kochanowska, R. Majzner (red.), Muzyka w dialogu z edukacją, Kraków: Libron, s. 25-38.

Małyska A. (2015). Dziecko twórcze w szkole – nauczyciele o sposobach rozpoznawania oraz rozwijania potencjału twórczego ucznia, [w:] A. Prusik, Ł. Kabzińska (red.), Funkcjonowanie dziecka o specjalnych potrzebach edukacyjnych w wybranych środowiskach i sposoby jego wspierania, Olsztyn: Wydawnictwo Uczelniane WSIiE TWP, s. 159-186.

Miles M. B., Huberman A. M. (2000). Analiza danych jakościowych, tłum. S. Zabielski, Białystok: Trans Humana.

Mróz A. (2012). Rola wzmożonej pobudliwości emocjonalnej w przyspieszonym rozwoju osób zdolnych, [w:] W. Limont, J. Cieślikowska, D. Jastrzębska (red.), Zdolni w szkole, czyli o zagrożeniach i możliwościach rozwojowych uczniów zdolnych, Warszawa: ORE, s. 19-24.

Niemierko B. (2012). Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Poraj G. (2015). Wypełnianie zadań rozwojowych ucznia w relacji z nauczycielem, [w:] A. Delecka-Bury (red.), Współczesne wyzwania szkolnictwa muzycznego. Kim jest nauczyciel szkoły muzycznej I stopnia?, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, s. 45-65.

Referda M. (2019). Zdolności a porażka szkolna. Jaką rolę odgrywa osobowość?, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Sacher W. (2012). Źródła wartości wychowawczych w procesie kształcenia muzycznego dzieci, [w:] E. Ogrodzka-Mazur, U. Szuścik, A. Gajdzica (red.), Edukacja małego dziecka. Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy, t. 1, Kraków: Impuls, s. 155-175.

Schellenberg E. G. (2005). Music and Cognitive Abilities, „Current Directions in Psychological Science”, vol. 14, No. 6, s. 317-320.

Sękowski A. E. (2000). Osiągnięcia uczniów zdolnych, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Sowińska H. (2012). Rozwój kompetencji społecznych dziecka na etapie edukacji wczesnoszkolnej, [w:] H. Sowińska (red.), Dziecko w szkolnej rzeczywistości. Założony a rzeczywisty obraz edukacji elementarnej, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 271-301.

Suświłło M. (2019). Związek rozwoju muzycznego z rozwojem języka dziecka. Wyzwania dla wczesnej edukacji, „Ars Inter Culturas”, vol. 8, s. 121-136.

Szmidt K. (2013). Pedagogika twórczości, Sopot: GWP.

Szmidt K. (2017). Edukacyjne uwarunkowania rozwoju kreatywności, Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Uszyńska-Jarmoc J. (2008). Aktywność twórcza jako narzędzie rozwoju i autokreacji człowieka w pełnym cyklu życia [w:] W. Limont, J. Cieślikowska, J. Dreszer (red.), Zdolności, talent, twórczość, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 199-208.

Wilsz N, Czerniawska E. (2010). Wpływ edukacji muzycznej na rozwój umiejętności samoregulacyjnych i aktywności strategiczne, [w:] W. Limont, J. Dreszer, J. Cieślikowska (red.), Osobowościowe i środowiskowe uwarunkowania rozwoju ucznia zdolnego, t. I, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 99-120.

Wojnar I. (1997). Możliwości wychowawcze sztuki, [w:] I. Wojnar (red.), Teoria wychowania estetycznego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 10-29.

Fatyga B., Kietlińska B. (2014)., Kompetencja kulturowa, <http://ozkultura.pl/wpis/962/5> [dostęp: 20.10.2020].

Jankowska M. (2012). Funkcje założone szkolnictwa, statystyka, sieć szkolna, [w:] W. Jankowski (red)., Raport o stanie szkolnictwa muzycznego I stopnia, Warszawa: Instytut Muzyki i Tańca <https://www.gov.pl/web/kultura/raporty-raport-o-szkolach-muzycznych-i-stopnia-raport-o-szkolach-muzycznych-ii-stopnia [dostęp: 25.11.2020]>.

https://prawo.cea-art.pl/rozporzadzenia-i-zarzadzenia/ [dostęp: 02.11.2020].

http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001569 [dostęp: 26.11.2020].

Opublikowane
2021-02-16
Jak cytować
Labiak, D. (2021). Uczeń szkoły muzycznej I stopnia w edukacji wczesnoszkolnej – wypowiedzi nauczycieli klas I–III na temat wybranych aspektów funkcjonowania szkolnego początkujących muzyków. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 16(1(59). https://doi.org/10.35765/eetp.2021.1659.02