Rola i znaczenie pytań w szkolnej edukacji

Marian Śnieżyński

Abstrakt


Stawianie pytań zarówno przez nauczycieli, jak i przez uczniów ułatwia proces wzajemnej komunikacji, sprzyja budowaniu relacji nauczyciel-uczeń opartej na wzajemnej otwartości, życzliwości i zaufaniu. Częstym powodem milczenia uczniów na lekcji, obok nieprzygotowania się do zajęć, jest obawa przed ujawnieniem własnej opinii. Uczniowie wstydzą się zabrać głos albo boją się, że nauczyciel nie zaakceptuje lub wręcz ośmieszy ich pytanie. Niestety, jak wykazują moje badania, im wyższy szczebel edukacji, tym mniej pytań zadawanych przez uczniów. Dialog zostaje spychany na boczny tor edukacji, ustępując miejsca monologowi. Jak wykazują liczne badania, w polskiej szkole preferowany jest model monologiczny nauczania, który wynika z tradycyjnego podejścia do procesu dydaktycznego. Jego głównym aktorem jest nauczyciel, który przekazuje wiedzę uczniom. Nie daje im możliwości odwoływania się do ich doświadczeń i posiadanej wiedzy. Nie angażuje ich do własnych poszukiwań. Nie stwarza sprzyjającej atmosfery, w której uczeń mógłby zadawać pytania i wspólnie z innymi konstruować swoją wiedzę. Punktem zwrotnym jest kształcenie nauczycieli, którzy w proces dydaktyczny włączą nowe rozwiązania oparte na pytaniach otwartych, problemowych. Wychowanie do dialogu opiera się na holistycznym podejściu. Dziecko musi być podmiotem wszelkich działań, a działania te muszą być zgodne z jego poziomem rozwojowym, możliwościami i zdolnościami. Potencjał człowieka wykorzystany będzie dopiero wtedy, gdy rozwijany będzie cały mózg. Podobnie jest z inteligencją. Szkolnictwo ceni zaledwie dwa typy inteligencji: językową i matematyczną – co należy zmienić.

Słowa kluczowe


pytanie; dialog; wychowanie; proces dydaktyczny; podmiotowość; atmosfera wychowawcza.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Dudzikowa M., Stawianie pytań służy rozwojowi, „Nowości Oświaty” (1993)5.

Dziewiecki M., Formy komunikacji wychowawczej, „Katecheta” (2004)5.

Gołębniak B.D., (red.), Uczenie metodą projektów, WSiP, Warszawa 2002.

Gołębniak B.D., Nauczanie i uczenie się w klasie, [w:] Pedagogika, red. Z. Kwieciński, B. Śliwierski, t. II, Warszawa 2003.

Kawka M., Dyskurs szkolny, Zagadnienia języka, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków 1999.

Marek E., Udział komunikacji edukacyjnej nauczycieli w kreowaniu klimatu społecznego klasy szkolnej, „Życie Szkoły” (1997)1.

Putkiewicz E., Proces komunikowania się na lekcji, WSiP, Warszawa 1990.

Śnieżyński M., Sztuka dialogu, II wydanie, PAT, Kraków 2008.

Wołoch A., Pedagogika kreatywna wyznacznikiem edukacji XXI wieku,[w:] Edukacja jutra, red. K. Denek, T. Korzyc, M. Lewandowski, Wyd. WTN, Wrocław 2004.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


##submission.license.cc.by-nd4.footer##

ISSN 1896-2327
e-ISSN 2353-7787