Wartość przyrody i edukacja w środowisku naturalnym w kontekście integralnego rozwoju ucznia
Abstrakt
Celem artykułu jest ukazanie możliwości stymulowania integralnego rozwoju ucznia poprzez wartościowanie przyrody i edukację przyrodniczą. Problemem badawczym, jaki tu postawiono, jest pytanie: w jaki sposób możliwości stymulowania integralnego rozwoju ucznia wyrażają się poprzez edukację w środowisku przyrodniczym, a tym samym poprzez aktualizację wartości przyrody? Metodologię osadzono w metodzie analityczno-syntetycznej, która opiera się na krytycznej analizie i syntezie literatury przedmiotu. Punktem wyjścia przeprowadzonych analiz jest przegląd wybranych definicji pojęcia przyrody. W ramach tej analizy przyjęto definicję przyrody Stanisława Zięby i skonceptualizowano pojęcie wartości przyrody. Szczegółowym celem kolejnego etapu analiz było wykazanie znaczenia przyrody dla rozwoju poszczególnych wymiarów życia i funkcjonowania ucznia. Podstawę teoretyczną analiz stanowi koncepcja rozwoju integralnego Stefana Kunowskiego, zwana warstwową koncepcją rozwoju i edukacji. Zbadano i przedstawiono znaczenie wartości przyrody w poszczególnych warstwach rozwojowych. W ostatniej części artykułu zaproponowano wskazówki dla nauczycieli, zachęcające ich do podejmowania działań edukacyjnych w środowisku przyrodniczym, z uwzględnieniem etapów procesu edukacyjnego ukierunkowanego na uświadomienie wartości przyrody. Końcowym elementem przeprowadzonych analiz jest prezentacja możliwości edukacyjnych, jakie oferuje edukacja w środowisku przyrodniczym, ze szczególnym uwzględnieniem integracji pedagogicznej środowiska wiejskiego i miejskiego oraz wdrażania innowacji dydaktycznych.
Bibliografia
Chałas, K. (2007). Wychowanie ku wartościom wiejskim jako szansa integralnego rozwoju wychowanka. Wydawnictwo KUL.
Dunaj, B. (Ed.). (2001). Słownik współczesnego języka polskiego (Vol. 2). Wydawnictwo Naukowe PWN.
Karczmarz, K. (n.d.). Horticultural therapy as a method supporting the education of children with special educational needs [Course syllabus]. The John Paul II Catholic University of Lublin.
Kunowski, S. (2004). Podstawy współczesnej pedagogiki. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lebuda, I. (2016). Internalization of values. In K. Chałas & A. Maj (Eds.), Encyklopedia aksjologii pedagogicznej (pp. 453–456). Polwen – Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne.
Lis, F.J., & Lis, R. (2016). Social integration. In K. Chałas & A. Maj (Eds.), Encyklopedia aksjologii pedagogicznej (pp. 435–440). Polwen – Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne.
Nowicka, E. (2005). Świat człowieka – świat kultury. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Okoń, W. (1987). Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Rynio, A. (2004). Integralne wychowanie w myśli Jana Pawła II. Wydawnictwo KUL.
Rynio, A. (2016). Integral development. In K. Chałas & A. Maj (Eds.), Encyklopedia aksjologii pedagogicznej (pp. 448–450). Polwen – Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne.
Souter-Brown, G. (2014). Landscape and urban design for health and well-being: Using healing, sensory, and therapeutic gardens. Routledge.
Szewczyk-Taranek, B. (2024). Terapeutyczna i edukacyjna funkcja ogrodu. In M. Jaśko (Ed.), Piękno świata i człowieka. Konteksty wychowania (pp. 151–177). Biblos.
Winterbottom, D. & Wagenfeld, A. (2015). Therapeutic gardens: Design for healing spaces. Timber Press.
Zięba, S. (2016). Nature. In K. Chałas & A. Maj (Eds.), Encyklopedia aksjologii pedagogicznej (p. 916). Polwen – Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne.
Copyright (c) 2026 Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
1. Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Oświadcza, że nie narusza praw autorskich osób trzecich i praw prawnych.
Oświadcza, że nie występuje żaden konflikt interesów.
2. Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
