Wychowanie dzieci w wieku przedszkolnym w poglądach pedagogów i publicystów wybranych czasopism Królestwa Polskiego z II połowy XIX i początków XX wieku

Barbara Kalinowska-Witek

Abstrakt


Celem artykułu jest ukazanie poglądów pedagogów i publicystów na temat wychowania i nauczania małego dziecka na ziemiach polskich w II połowie XIX i na początku XX w. W celu zgromadzenia danych posłużono się metodami historyczno-krytycznej analizy źródeł i analizy zawartości prasy. Uzyskany materiał poddano analizie jakościowej. Pedagodzy zajmujący się małymi dziećmi zapoznawali społeczeństwo z zasadami funkcjonowania placówek i głównymi założeniami edukacji przedszkolnej. Ważną rolę w propagowaniu idei edukacji przedszkolnej odegrały czasopisma, zwłaszcza skierowane do kobiet – wychowawczyń młodego pokolenia. Publicyści wskazywali na znaczenie pierwszych lat w życiu dziecka, uświadamiali rodzicom popełniane przez nich błędy, udzielali rad i wskazówek. Informowali o powstających placówkach – ochronkach i ogródkach freblowskich, które dały początek wychowaniu przedszkolnemu. Publicyści zachęcali też młode dziewczęta do udziału w kursach dla freblanek i podejmowaniu pracy w ogródkach dziecięcych. Wszystko to przyczyniło się do upowszechnienia idei edukacji przedszkolnej i doskonalenia metod nauczania i wychowania przedszkolnego.


Słowa kluczowe


edukacja przedszkolna; ochrony; ogródki dziecięce; ogródki freblowskie; freblanki; opieka nad dzieckiem w XIX w.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bobrowska-Nowak W. (1978). Zarys dziejów wychowania przedszkolnego, cz. 1, Warszawa: WSiP.

Budziński J. (1905). Rozwój fizyczny dziecka i krzywica, „Bluszcz”, nr 13, s. 137-138; nr 15, s. 164-165.

Cieszkowski A. (1922). O ochronach wiejskich, Poznań: Fiszer i Majewski.

Dawid J.W. (1886). Program postrzeżeń psychologiczno-wychowawczych nad dzieckiem od urodzenia do 20 roku życia, „Przegląd Pedagogiczny”, s. 128, 167, 199.

Dawid J.W. (1890). Nauka o rzeczach z dzieckiem trzyletnim, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 8, s. 85.

Dawid J.W. (1893). Luźne kartki. Szkoły freblowskie, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 3, s. 33.

Dawid J.W. (1896). Nasze freblanki, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 20, s. 361-362.

Dawid J.W. (1960). Nauka o rzeczach, Wrocław: Wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Dygasiński A. (1882). Pierwsze nauczanie w domu i w szkole, Warszawa: nakładem Redakcyi Przeglądu Technicznego.

Dygasiński A. (1885). W życiu odbijają się rezultaty wychowania, „Świt”, nr 50, s. 77-78; nr 51, s. 85-86.

Dzieduszycka A. (1875a). Gawędy o wychowaniu, „Kronika Rodzinna”, nr 4, s. 58.

Dzieduszycka A. (1875b). Przy kolebce!, „Tygodnik Mód i Powieści”, nr 21, s. 241.

F.A. (1882). Zadania matki, „Tygodnik Mód i Powieści”, nr 35, s. 409.

Fritsche G. (1880). Wiadomości z medycyny popularnej, „Bluszcz”, nr 15, s. 120.

Goltz A. (1867). Budżet domowy, „Kronika Rodzinna”, nr 1, s. 1.

[Goltz A.] A.G. (1869). Uwaga o wychowaniu, „Kronika Rodzinna”, nr 5, s. 65.

[Gregorowicz J.K.] Janko z Bielca (1864). Felieton, „Tygodnik Mód i Nowości”, nr 12, s. 4-5.

Grot-Bęczkowska W. (Korotyńska) (1902). Ogródki dziecięce, „Bluszcz”, nr 28, s. 325-326.

[Ilnicka M.] M.I. (1881). Kronika Pedagogiczna, „Bluszcz”, nr 33, s. 261.

Ilnicka M. (1886). Zabawy dzieci w Warszawskim Ogrodzie Zoologicznym, „Bluszcz”, nr 43, s. 338-339.

[Ilnicka M.] M.I. (1893). Co kobieta może uczynić dla zdrowia rodziny, „Bluszcz”, nr 27, s. 211-212.

Jakubiak K. (2015). Początki polskiej pedagogiki przedszkolnej, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce” 2015, nr 38, s. 109-118. DOI: 10.14632/eetp_38.6.

[Jaxa-Bąkowska J.] Szczęsna (1899). Zabawki dla dzieci, „Bluszcz”, nr 50, s. 397-398.

Jedna z Matek (1893). Uczmy się patrzeć, „Kronika Rodzinna”, nr 1, s. 3.

Jeszcze słówko o metodzie Froebla (1868). „Kronika Rodzinna”, nr 3, s. 42-43.

Kałuba-Korczak A. (2017). Od osiemnastowiecznych ochron do przedszkoli w XXI wieku: zmiany w podejściu do edukacji małych dzieci i postrzeganiu roli nauczyciela, „Wychowanie w Przedszkolu”, nr 4, s. 4-8.

Karbowniczek J. (2011). Z historii wychowania przedszkolnego, [w:] J. Karbowniczek, M. Kwaśniewska, B. Surma, Podstawy pedagogiki przedszkolnej z metodyką, Kraków: Wyd. WAM, s. 9-80.

Lipko Z. (1906). O wychowaniu dziecka, „Dobra Gospodyni” 1906, nr 20, s. 153.

Maciejowski J. (1913). Zadania wychowawcze rodziców, „Kronika Rodzinna” 1913, nr 25, s. 492.

Notatki pedagogiczne (1885a). „Bluszcz” 1885, nr 23, s. 182-183.

Notatki pedagogiczne. Ochrony wiejskie (1885b). „Bluszcz” 1885, nr 26, s. 206.

Nowicki W. (1871). Sprawozdanie z prelekcji prof. Papłońskiego O zasadach wychowania domowego, „Bluszcz”, nr 11, s. 81.

Olszyc J. (1877). Bony, czyli dozorczynie małych dzieci, „Kronika Rodzinna”, nr 18, s. 276.

Orzeszkowa E. (1873a). Kilka słów o kobietach, Lwów.

Orzeszkowa E. (1873b). Zabawy dziecinne, „Tygodnik Mód i Powieści”, nr 14, s. 2.

Ostrach Z. (2016). Rozwój praktyki przedszkolnej w ujęciu historycznym, [w:] Z. Ostrach (red.), Praca przedszkola: wybrane zagadnienia teoretyczne, praktyczne i organizacyjne, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”, s. 9-31.

Paprotna G. (2012). Wychowanie przedszkolne w kontekście historycznym, „Nauczyciel i Szkoła”, nr 2, s. 11-19.

Prądzyński E. (1875). O prawach kobiety, Warszawa: nakładem Księgarni Celsa Lewickiego i Sp.

Reicke A.G. (1871). Stosunek dziecka do rodziny, ustęp z dzieła Nauka wychowania, „Bluszcz”, nr 25, s. 193.

[Rolicz-Staniecka M.] Matka-Polka M.R.S (1905). Podczas lata, „Bluszcz”, nr 27, s. 303-304.

Rzep. T., (1884). O dozorczyniach, „Świt”, nr 11, s. 177.

[Sedlaczkówna J.] Aleksota J.S. (1897). Ochronki Galicyjskie i ogródki freblowskie, „Bluszcz”, nr 16, s. 125.

[Seidlerowa Z.] Z.S. (1903). Dziesięcioro przykazań dla wychowawczyń i dozorczyń dzieci, „Bluszcz”, nr 42, s. 502.

Starkman J. (1892). Jak zachować zdrowie i życie dzieci, przez dr E. Brückle, „Bluszcz”, nr 13, s. 101-102.

Strokowa J. z Z. [Jadwiga z Zubrzyckich Strokowa] (1905). O szczęście dziecka, „Bluszcz”, nr 45-46, s. 526-527.

Strzemeska J., Weryho M. (1895). Wychowanie przedszkolne. Podręcznik dla wychowawców, Warszawa: Wyd. Księgarnia Teodora Paprockiego i S-ki.

Szycówna A. (1895). Nauka w domu. Przewodnik dla wychowawców, Warszawa.

Szycówna A. (1909). Nauka o rzeczach, [w:] Encyklopedia wychowawcza, t. VIII, Warszawa, s. 1-22.

Trąmpczyński W. (1913). Nasze cherłactwo, „Dobra Gospodyni”, nr 16, s. 121.

Wernic H. (1868). Przewodnik wychowania, Warszawa.

Wernic H. (1881). Wychowanie dziecka włącznie do lat sześciu, Warszawa.

Wernic H. (1883). Pierwszy rok nauki systematycznej, Wilno.

Wernic H. (1884). Ochronki popołudniowe dla niezamożnej dziatwy szkolnej, „Kronika Rodzinna”, nr 9, s. 263.

Wernic H. (1887). Zakład gimnastyczny kształcący dzieci, „Kronika Rodzinna”, nr 9, s. 271-272.

Weryho M. (1888). Zabawy i zajęcia dzieci w wieku przedszkolnym, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 4, s. 38-39; nr 6, s. 66-67; nr 8, s. 92-93; nr 9, s. 103-104; nr 14, s. 162; nr 15, s. 173; nr 16, s. 186-187; nr 17, s. 198; nr 18, s. 206-207; nr 19, s. 219-220; nr 22, s. 255-256.

Weryho M. (1889a). Zabawy i zajęcia dzieci w wieku przedszkolnym, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 1, s. 7-9; nr 14, s. 155-156; nr 15, s. 165-166.

Weryho M. (1889b). Ogródki freblowskie, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 23, s. 247-248.

Weryho M. (1890). Czym zająć dzieci?, „Przegląd Pedagogiczny”, nr 1, s. 6; nr 4, s. 39; nr 6, s. 64-65; nr 9, s. 99-100; nr 11, s. 126; nr 14, s. 165.

[Zaleska M. J.] M.J.Z. (1888). Słówko o zabawach publicznych dla dzieci, „Kronika Rodzinna”, nr 16, s. 481.

Zdr. P. (1906). Ruch jako czynnik wychowania, „Dobra Gospodyni”, nr 37, s. 290.




DOI: https://doi.org/10.35765/eetp.2019.1453.01

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


##submission.license.cc.by-nd4.footer##

ISSN 1896-2327
e-ISSN 2353-7787