Manifestations of Traditional and Pro-Developmental Models of Learning in Current Assessment and Statements of Early Childhood Education Teachers

Keywords: children's learning, types of assessment models, constructive feedback, formative assessment, early school education

Abstract

Evaluation is an important process both individually and socially. The subject of the study was the models and goals of ongoing assessment revealed in the practices and statements/comments of teachers of grades I–III. The context for the formulation of the purpose of our own research is related to the understanding of assessment as one of the elements of the didactic system of the school, the teaching model implemented in it and the assumptions made about the essence of children's learning. The main research problem was framed by the question: How are traditional and pro-developmental models of learning manifested in the current assessment and statements of early childhood teachers? A qualitative approach was used with an individual semi-structured interview and overt observation as the primary research methods (ethnographic research). The observation was supported by analysis of the teachers’ conversations with children during daily activities. Document analysis was also conducted (including students’ notebooks). The research shows that in schools with an assessment model based on valuing the learning process, the assumptions and tools of formative assessment are used in a heterogeneous way, which indicates a distortion of constructivist concepts of assessment. The process of changing the understanding of children’s learning in the spirit of the constructivist paradigm is drawing a distant horizon, although its evolution from the bottom up is clearly visible. Teachers working in a school with a traditional assessment model are not familiar with the assumptions of the constructivist learning process.

Author Biography

Zuzanna Joanna Zbróg, Jan Kochanowski University in Kielce

dr hab. nauk społecznych w zakresie pedagogiki, profesor uczelni (Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach). Wcześniej nauczyciel dyplomowany w klasach I–III i oddziale przedszkolnym, logopeda; inicjatorka wielu innowacyjnych projektów dla uczniów klas I–III, odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Autorka m.in. monografii "Identyfikowanie i zaspokajanie potrzeb społecnych w niepublicznych szkołach podstawowych" (Kraków, 2011), "Kompetencje nauczyciela w zakresie prowadzenia lekcji" (Kielce, 2013), "Wiedza pedagogiczna przyszłych nauczycieli w perspektywie teorii reprezentacji społecznych. Ujęcie dynamiczne" (Warszawa, 2019). Współredaktorka 11 monografii wieloautorskich oraz dwóch roczników Studiów Pedagogicznych UJK (t. 18 i t. 20). Opublikowała kilkadziesiąt artykułów naukowych, w tym w czasopismach The New Educational Review, Problemy Wczesnej Edukacji, Przegląd Badań Edukacyjnych, Kwartalnik Pedagogiczny, Zagadnienia Naukoznawstwa, Forum Oświatowe, Pedagogika Szkoły Wyższej. Koordynator w projektach finansowanych ze środków Unii Europejskiej, kierowanych do studentów i nauczycieli. Zainteresowania naukowe: pedagogika wczesnoszkolna, pedeutologia, dydaktyka; teoria reprezentacji społecznych, zbiorowe pisanie biografii. Redaktor naczelna kwartalnika dla nauczycieli Edukacja Wczesnoszkolna (od roku 2016). Rzeczoznawca MEN do spraw podręczników dla I etapu kształcenia (od roku 2005). Członek Zespołu Edukacji Elementarnej i sekcji Pedeutologia działających przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN.

References

Angrosino, M. (2010). Badania etnograficzne i obserwacyjne (M. Brzozowska-Brywczyńska, tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.

Białogońska, J. (2024). Ocenianie w klasach I–III w opiniach nauczycieli. Niepublikowana praca magisterska napisana pod opieką promotorską Zuzanny Zbróg. Uniwersytet Jana Kochanowskiego.

Ćwikła, E. (2021). Ocena opisowa w dyskursie kształtowania podmiotowości dziecka. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej. http://www.aps.edu.pl/wydawnictwo/publikacje-online/cwikla-edyta-ocena-opisowa-w-dyskursie-ksztaltowania-podmiotowosci-dziecka/

Filipiak, E. (2012). Rozwijanie zdolności uczenia się. Z Wygotskim i Brunerem w tle. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Jaskulska, S., Dopierała, A., Mruczyk, M., Racinowska, R. i Staszczuk, A. (2023). Ocenianie zachowania. Jak robić to lepiej? Trzy modele oceniania zachowania z komentarzem. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Kowalewski, M. (2021). Ocenianie wspierające w budowaniu jakości praktyki edukacyjnej szkoły. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Niemierko, B. (2023). Uczenie się oceniania. W: B. Niemierko i M.K. Szmigel (red.), Teraźniejszość i przyszłość oceniania szkolnego. XVI Krajowa Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Toruń, 22–24 października 2010 r. (s. 25–36). Grupa Tomami.

Nosowicz, E., Rodzewicz, J.A. i Knopik, T. (2024). Ocenianie dla rozwoju – od założeń do skutecznej praktyki. Instytut Badań Edukacyjnych. https://ibe.edu.pl/images/publikacje/Wspieranie%20Dostepnosci%20Edukacji/OCENIANIE%20ekspertyza%20E.Nosowicz%20A.Rodzewicz%20T.Knopikv2.pdf

OECD. (2005). Formative assessment: Improving learning in secondary classrooms. https://www.oecd.org/en/publications/formative-assessment_9789264007413-en.html

Okoń, W. (2007). Nowy słownik pedagogiczny (wyd. 10). Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Pilch, T. (red.). (2007). Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. T. 4, P. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Rapley, T. (2010). Analiza konwersacji, dyskursu i dokumentów (A. Gąsior-Niemiec, tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.

Sterna, D. (2016). Uczę się uczyć. Ocenianie kształtujące w praktyce. Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Stróżyński, K. (2010). Ocenianie kształtujące w polskiej szkole. W: B. Niemierko i M.K. Szmigel (red.), Teraźniejszość i przyszłość oceniania szkolnego. XVI Krajowa Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Toruń, 22–24 października 2010 r. (s. 111–117). Grupa Tomami.

Szyling, G. (2011). Nauczycielskie praktyki oceniania poza standardami. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Szyling, G. (2019). Atrofia nieformalnej diagnostyki edukacyjnej we wczesnej edukacji. Między biernością i przemocą poznawczą w epoce ekspertów. Problemy Wczesnej Edukacji, 47(4), 58–69. https://doi.org/10.26881/pwe.2019.47.06

Szyling, G. (2020) Przeoczony dyskurs, czyli rzecz o konstruktywizmie i (z)marnowanych szansach oceniania wczesnoszkolnego. Problemy Wczesnej Edukacji, 51(4), 138–152. https://doi.org/10.26881/pwe.2020.51.11

Szyling, G. (2023). Uczenie się oceniania czy ocenianie jako uczenie się? Pytania o charakter i konteksty zmiany w ocenianiu szkolnym. W: B. Niemierko i M. Szmigel (red.), Diagnostyka edukacyjna oceniania szkolnego i akademickiego (s. 37–46). Tomami.

Tłuściak-Deliowska, A. i Czyżewska, M. (2020). Tu chodzi o wspieranie mojego ucznia… czyli Studium teoretyczno-empiryczne o ocenianiu kształtującym i klimacie szkoły. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Zajdel, K. (2019). Społeczne i indywidualne wymiary oceny szkolnej. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Published
2025-03-28
How to Cite
Zbróg, Z. J., & Białogońska, J. (2025). Manifestations of Traditional and Pro-Developmental Models of Learning in Current Assessment and Statements of Early Childhood Education Teachers. Elementary Education in Theory and Practice, 20(1(76), 35-55. https://doi.org/10.35765/eetp.2025.2076.02