Supporting Preschool-Aged Children at Risk for Dyslexia in Their Psychomotor Development as a Factor in The Early Prevention of Reading and Writing Difficulties
Abstract
The aim of this article is to highlight the importance of psychomotor development and the role of educational and speech-language interventions in the context of early prevention of reading and writing difficulties among preschool children at risk for dyslexia. The analysis focuses on the relationships between the level of psychomotor and language function development and the child’s readiness for school, as well as the importance of early diagnosis and pedagogical observation. The issues addressed are expressed in the following questions: what symptoms of dyslexia risk can be identified during preschool education, and how can the actions of teachers and specialists support the child’s development and mitigate educational difficulties? The discussion focuses on three areas. The first covers the characteristics of psychomotor development as the foundation for acquiring school skills. The second concerns the symptoms of dyslexia risk and the importance of early diagnosis. The third presents approaches to interventions that support the development of perceptual-motor and language functions. In conclusion, it is emphasized that early identification of difficulties and integrated pedagogical and speech-language therapy interventions help compensate for potential deficits, and the practical dimension of preventive measures in preschool education is highlighted.
References
Bogdanowicz, M. (1999). Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu – dysleksja rozwojowa. W: T. Gałkowski i G. Jastrzębowska (red), Logopedia. Pytania i odpowiedzi (s. 815–859). Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Bogdanowicz, M. (2000). Integracja percepcyjno-motoryczna. Teoria – diagnoza – terapia. Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej.
Bogdanowicz, M. (2002). Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie. Wydawnictwo Harmonia.
Bogdanowicz, M. (2017). Zaburzenia komunikacji pisemnej – autorska propozycja patomechanizmu) dysleksji. W: A. Domagała i U. Mirecka (red.), Zaburzenia komunikacji pisemnej (s. 44–85). Harmonia Universalis.
Brzezińska, A. i Nerło, M. (2003). Ocena ryzyka dysleksji u dzieci w wieku przedszkolnym. Wyniki badań pilotażowych. Forum Oświatowe, 29(2), 49–68.
Chmura, J. (2022). Jak rozpocząć pracę terapeutyczną z małym dzieckiem? Impuls.
Cieszyńska, J. (2001). Nauka czytania krok po kroku. Jak przeciwdziałać dysleksji. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Cieszyńska-Rożek, J. (2013). Metoda Krakowska wobec zaburzeń rozwoju dzieci. Z perspektywy fenomenologii, neurobiologii i językoznawstwa. Wydawnictwo Centrum Metody Krakowskiej.
Cieszyńska, J. i Korendo, M. (2023). Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka. Od noworodka do 6. roku życia. Wydawnictwo Edukacyjne.
Cieszyńska-Rożek, J. i Korendo, M. (2017). Jak neurobiologia wyjaśnia trudności w nauce czytania i pisania. W: A. Domagała i U. Mirecka (red.), Zaburzenia komunikacji pisemnej (s. 166–211). Harmonia Universalis.
Drabik, L. (red.), (2021). Słownik języka polskiego PWN. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Gacka, E. (2014). Przedszkole miejscem diagnozy zaburzeń komunikacji językowej dziecka. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 9(33), 139–152). https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/eetp/article/view/240
Górniewicz, E. (2017). Trudności w czytaniu i pisaniu w kontekście różnych paradygmatów badawczych. W: A. Domagała i U. Mirecka (red.), Zaburzenia komunikacji pisemnej (s. 133–165). Harmonia Universalis.
Grabowska, A. i Rymarczyk K. (red.). (2004). Dysleksja. Od badań mózgu do praktyki. Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN.
Gruszczyk-Kolczyńska, E. i Zielińska, E. (2011). Nauczycielska diagnoza gotowości do podjęcia nauki w szkole. Wydawnictwo Bliżej Przedszkola.
Jastrząb, J., (2005). Usprawnianie funkcji percepcyjno-motorycznych dzieci dyslektycznych. Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Klim-Klimaszewska, A. (2015). Praca z dzieckiem ryzyka dysleksji i dysgrafii na zajęciach terapeutycznych w przedszkolu. Wydawnictwo Erica.
Kopik, A. (2007). Sześciolatki w Polsce. Raport 2006. Diagnoza badanych sfer rozwoju. Wydawnictwo TEKST.
Kurowska, B. (2011). Ryzyko dysleksji u dzieci w wieku przedszkolnym. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Motyka, M. (2020). Kompetencja językowa a odruchy pierwotne u dziecka w wieku przedszkolnym, Forum Oświatowe, 32(64), 165–179. https://doi.org/10.34862/fo.2020.2.8
Nowak, A., Romanowska-Tołłoczko, A. i Bartusiak, I. (2009). Nieprawidłowości w rozwoju ruchowym dzieci jako wczesne objawy zakłóceń psychomotorycznych. Pedagogy of Physical Culture and Sports, 9, 192–195.
Ochman, A. (2025).Terapia psychomotoryczna jako źródło radości i sposób kształtowania poczucia własnej wartości dzieci ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjny. W: J. Siewiora (red.), Doświadczanie radości i smutku przez młodzież w przestrzeni edukacyjnej (s. 211–230). Wydawnictwo «Scriptum».
Reid, G. i Wearmouth, J. (red.). (2008). Dysleksja. Teoria i praktyka (H. Kostyło i P. Kostyło, tłum.). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (2017). Dz.U. 2017, poz. 1591. https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001591
Skałbania, B. i Lewandowska-Kidoń, T. (2022). Terapia pedagogiczna w teorii i działaniu. Wybrane zagadnienia. Impuls.
Skibska, J. (2010). Raport z badań – zaburzenia funkcji podstawowych percepcji wzrokowej i słuchowej, motoryki, lateralizacji oraz orientacji przestrzennej uczniów klas pierwszych. W: A. Stankowski (red), Antropotechnika, kultúrotechnika a socjotechnika v špeciálnej pedagogike (s. 109–133). Wydawnictwo VERBUM.
Snowling, M.J. i Hulme, Ch. (2012). Interventions for children’s language and literacy difficulties. International Journal of Language & Communication Disorders, 47(1), 27–34. https://doi.org/10.1111/j.1460-6984.2011.00081.x
Sochacka, K. (2017). Umiejętność czytania – symptomatologia trudności. W: A. Domagała i U. Mirecka (red.), Zaburzenia komunikacji pisemnej (s. 270–288). Harmonia Universalis.
Copyright (c) 2026 Elementary Education in Theory and Practice
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
- When submitting a text, the author declares that he/she is the Author of the article (hereinafter referred to as the “Work”) and:
- he/she owns the exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyright to the Work.
Declares that it does not infringe any third party copyrights or legal rights.
Declares that there is no conflict of interest.
2. At the same time, the Author grants the Ignatianum University in Cracowa royalty-free, non-exclusive and territorially unlimited licence to use the Work in the following fields of exploitation:
- recording the Work in a hard copy, as well as on a digital or magnetic medium;
- reproduction of the Work using any technique, without limitation of the number of editions or copies;
- distribution of the Work and its copies on any medium, including marketing, sale, lending, and rental;
- introduction of the Work into a computer memory;
- disseminating the Work in information networks, including in the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a way that everyone can have access to it at a time and place of their own choosing;
- within the scope of dependent rights to the Work, including in particular the right to make necessary changes to the Work resulting from editorial and methodical development, as well as to translate the Work into foreign languages;
The licence is granted from the moment of the transfer of the Work to the Ignatianum University in Cracow. The Ignatianum University in Cracow is entitled to grant further sub-licences to the Work within the scope of the right granted. The licence is time-limited and it is granted for a period of 15 years, starting from the date of its granting.
Authors are permitted and encouraged to publish their text online (e.g. in their institution’s repository or on the institution’s website) before or during the submission process as this may lead to beneficial exchanges, as well as earlier and greater citation of the published text (See The Effect of Open Access). We recommend using any of the following portals of research associations:
- ResearchGate
- SSRN
- Academia.edu
- Selected Works
- Academic Search
