Książka obrazkowa o wojnie jako kulturowy artefakt o politycznym potencjale. Analiza przypadku

Słowa kluczowe: książka obrazkowa, wojna w Ukrainie, krytyczna analiza treści, postkolonializm

Abstrakt

W artykule, wykorzystując metodę krytycznej analizy treści (critical content analysis), dokonuję studium przypadku książki obrazkowej dla dzieci Wojna, która zmieniła Rondo autorstwa ukraińskich artystów Romany Romanyszyn i Andrija Łesiwa wydanej w oryginale w 2015 roku we Lwowie jako artystyczną odpowiedź na inwazję Rosji na Ukrainę i aneksję Krymu. Książkę postrzegam jako tekst kulturowy (artefakt) o politycznym znaczeniu (element wojny informacyjnej), osadzony w szerszym społeczno-historyczno-kulturowo-politycznym kontekście. Analizowany jest nie tylko sam utwór, ale także liczne epiteksty wytworzone wokół niego (zamieszczone w internecie wywiady z artystami, blogi, recenzje i opinie). Perspektywą teoretyczną analiz i interpretacji znaczeń wytwarzanych multimodalnie w samym utworze (za pomocą obrazu i tekstu oraz relacji między nimi) oraz wykorzystanych danych wtórnych jest historycyzm i postkolonializm (w wersji używanej przez Mykołę Riabczuka). Analiza pokazuje, że w dyskursie imperialnym utwór (i jego założenie) jest egzemplifikacją ambiwalencji pomiędzy głosem emancypacji Ukraińców z rosyjskiej hegemonii kulturowej i jednocześnie włączania się w nurt uniwersalizmu zachodniego.

Bibliografia

VIII International Literature Festival Odesa. (b.d.). Romana Romanyshyn and Andriy Lesiv [Ukraine]. http://litfestodessa.com/andriy-lesiv-and-romana-romanyshyn

Beauvais, C. (2015). The mighty child: Time and power in children’s literature. John Benjamins Publishing Company.

Beckett, S. (2013). Crossover picturebooks: A genre for all ages. Routledge

Chutorański, M. (2015). Urządzenie (edukacyjne): sieci, dyskursy, ludzie, nie-ludzie. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 4(72), 4–21.

Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. Bergin & Garvey.

Genette, G. (1987). Thresholds of interpretation. Cambridge University Press.

Hodge, R. i Kress, G. (1988). Social semiotics. Polity.

Johnson, H., Mathis, J. i Short, K. (red.). (2016). Critical content analysis of children’s and young adult literature. Routledge.

Johnson, H., Mathis, J. i Short, K. (red.). (2019). Critical content analysis of visual images in books for young people. Routledge.

Kim, H.Y. i Short, K. (2019). A picturebook as a cultural artifact: The influence of embedded ideologies. W: H. Johnson, J. Mathis i K. Short (red.), Critical content analysis of visual images in books for young people (s. 245–264). Routledge

Kress, G. i van Leeuwen, T. (2006). Reading images: The grammar of visual design. Routledge.

Krzemień, E. (2022, 25 czerwca). Jak Lenin „tworzył" Ukrainę, Stalin niszczył, a Putin zjednoczył. Meandry imperialnej polityki. OKO Press. https://oko.press/lenin-tworzyl-ukraine-stalin-niszczyl-a-putin-ja-zjednoczyl

Lewkowa, A. (2015, 8 kwietnia). Романа Романишин і Андрій Лесів: «Ілюстрації мають розвивати мислення». Видавництво Старого Лева [Romana Romanišin ì Andrìj Lesìv: «Ìlûstracìïmaût’ rozvivati mislennâ». Vidavnictvo Starogo Leva]. https://starylev.com.ua/news/romana-romanyshyn-i-andriy-lesiv-ilyustraciyi-mayut-rozvyvaty-myslennya

Łesiw, A. i Romanyszyn, R. (2015). Інтерв`ю Романи Романишин та Андрія Лесіва (Творча майстерня „Аґрафка”) для „Громадського радіо”. Видавництво Старого Лева VSL [Romana Romanišin ì Andrìj Lesìv: «Ìlûstracìïmaût’ rozvivati mislennâ». Vidavnictvo Starogo Leva]. [Wywiad]. https://soundcloud.com/vsl-2/smnmqxawopcr

Łesiw, A. i Romanyszyn, R. (2016). Wojna, która zmieniła Rondo (A.A. Oranż, tłum.). Wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Malpas, S. (2013). Historicism. W: P. Wake i S. Malpas (red.), The Routledge companion to critical and cultural theory (s. 62–72) Routledge.

Maughn, G. (2022, 26 czerwca). Review: How war changed Rondo. Montclair State University. https://www.montclair.edu/iapc/review-how-war-changed-rondo/

McCallum, R. i Stephens, J. (2011). Ideology and children’s books. W: W. Shelby, K. Coats, P. Enciso i Ch. Jenkins (red.), Handbook of research on children’s and young adult Literature (s. 359–371). Routledge.

Miller, K. (2009). Ghosts, gremlins, and “the war on terror” in children’s blitz fiction. Children's Literature Association Quarterly, 34(3), 272-284. https://doi.org/10.1353/chq.0.1920

Moerdisuroso, I. (2014). Social semiotics and visual grammar: A contemporary approach to visual text research. International Journal of Creative and Arts Studies, 1(1), 80–91. http://dx.doi.org/10.24821/ijcas.v1i1.1574

Moore, D. (2001). Is the post- in postcolonial the post- in post-soviet? Toward a global postcolonial critique. PMLA, 116(1), 111–128. https://doi.org/10.1632/pmla.2001.116.1.111

Nikolajeva, M. i Scott C. (2006). How picturebooks sork. Routledge.

Nodelman, P. (2008). The hidden adult: Deining children’s literature. Johns Hopkins University Press.

Painter, C. (2018). Multimodal analysis of picturebooks. W: B. Kümmerling-Meibauer (red.), The Routledge companion to picturebooks (s. 420–428). Routledge.

Painter, C., Martin, J.R. i Unsworth, L. (2015). Reading visual narratives: Image analysis of children’s picture books. Equinox.

Riabczuk, M. (2015). Ukraina. Syndrom postkolonialny. Wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej

Riabczuk, M. (2022). Czternasta od końca. Opowieści o współczesnej Ukrainie (K. Kotańska i in., tłum.). Znak.

Short, K. (2019). Extending a critical lens into our classrooms: W: H. Johnson, J. Mathis i K. Short (red.), Critical content analysis of visual images in books for young people (s. 267–276). Routledge.

Taggart E. (2020, 13 września). 6 Jeff Koons sculptures that have helped define his pop culture-inspired career. My Modern Met. https://mymodernmet.com/jeff-koons-art/

Szkudlarek, T., (1993). Wiedza i wolność́ w pedagogice amerykańskiego postmodernizmu. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Szkudlarek, T. (2012). Tożsamość. W: M. Cackowska i in., Dyskursywna konstrukcja podmiotu. Przyczynek do rekonstrukcji pedagogiki kultury (s. 303–356). Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Opublikowane
2023-12-27
Jak cytować
Cackowska, M. (2023). Książka obrazkowa o wojnie jako kulturowy artefakt o politycznym potencjale. Analiza przypadku. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 18(4 (71), 11-24. https://doi.org/10.35765/eetp.2023.1871.01