Profilaktyka zaburzeń rozwoju mowy dzieci z krwawieniami okołodokomorowymi
Abstrakt
Celem artykułu jest prezentacja i ocena działań z zakresu profilaktyki logopedycznej skierowanej na dzieci z krwawieniami okołodokomorowymi (PVH/IVH). Krwawienia te stanowią jeden z rodzajów powikłań okołoporodowych, zwiększających ryzyko zaburzeń w rozwoju, w tym zaburzeń rozwoju mowy. Badania miały odpowiedzieć na pytania: 1) Jakie działania z zakresu profilaktyki logopedycznej są podejmowane wobec dzieci z PVH/IVH? 2) Czy działania te można uznać za wystarczające? Jeżeli nie, jakie są tego przyczyny? Rozpoznanie działań profilaktycznych stanowiło część większego projektu badawczego poświęconego analizie zaburzeń rozwoju mowy u dzieci z krwawieniami okołodokomorowymi, których wyniki zamieszczono w oddzielnej publikacji. Oceny działań profilaktycznych dokonano na podstawie opinii rodziców 37 dzieci z PVH/IVH oraz interpretacji danych z dokumentacji pacjentów. Badania wykazały, że żadne z 37 dzieci z PVH/IVH nie przeszło oceny logopedycznej na oddziale neonatologicznym. Tylko 2 dzieci (5%) zostało skierowanych do poradni logopedycznej przez neonatologa, a konsultację logopedyczną do 3. roku życia przeszło 48,6% dzieci, natomiast zaburzenia mowy (o różnym charakterze) zdiagnozowano u 89,1% dzieci, a te nieprawidłowości, które można bezpośrednio traktować jako konsekwencję PVH/IVH, u prawie 46%. Wszyscy badani rodzice przyznali, że nie mieli świadomości potrzeby cyklicznych konsultacji logopedycznych swoich dzieci. Wyniki badań potwierdzają brak rozwiązań systemowych w zakresie opieki logopedycznej nad pacjentami z PVH/IVH, dlatego rekomenduje się wprowadzenie obligatoryjnych badań logopedycznych, które powinny przejść wszystkie dzieci z grup ryzyka zaburzeń mowy w pierwszym roku życia. Ponieważ w polskojęzycznej literaturze przedmiotu brak doniesień poświęconych omawianej problematyce przeprowadzone badania uzupełniają lukę w tym zakresie
Bibliografia
Ballabh, P. i de Vries, L.S. (2021). White matter injury in infants with intraventricular haemorrhage: Mechanisms and therapies. Nature Reviews Neurology, 17(4), 199–214. https://doi.org/10.1038/s41582-020-00447-8
Gacka, E. (2014). Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci z porodów przedwczesnych. Diagnoza i efekty oddziaływań terapeutycznych. Harmonia Universalis.
Gacka, E. (2017). Czynniki ryzyka wystąpienia nieprawidłowości w kształtowaniu się mowy u dzieci urodzonych przed terminem (wcześniaków) w świetle założeń profilaktyki logopedycznej. W: D. Pluta-Wojciechowska i B. Sambor (red.), Współczesne tendencje w diagnozie i terapii logopedycznej (s. 191–202). Harmonia Universalis.
Gacka, E. (2020). Secondary speech therapy prophylaxis aimed at children with low birth weight – a part of research. Interdisciplinary Contexts of Special Pedagogy, 30, 109–123. https://doi.org/10.14746/ikps.2020.30.06
Gacka, E. (2025). Rozwój mowy dzieci wcześniaczych z krwawieniami okołodokomorowymi (PVH/IVH). Logopaedica Lodziensia, 11, 43–55. https://doi.org/10.18778/2544-7238.11.03
Gadzinowski, J. i Kęsiak, M. (2015). Definicje, terminologia, zasady opieki nad noworodkiem. W: J. Szczapa (red.), Neonatologia (s. 1–22). Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Gunia, G. (2011). Koncepcja i organizacja opieki logopedycznej w Polsce. W: G. Gunia i V. Lechta (red.), Wprowadzenie do logopedii (s. 53–67). Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Helwich, E. (200) Ewolucja najczęstszych uszkodzeń mózgu. W: M.K. Kornacka (red.), Noworodek przedwcześnie urodzony – pierwsze lata życia (s. 33–41), Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Hnatyszyn G. (2015) Choroby ośrodkowego układu nerwowego. W: J. Szczapa (red.), Neonatologia (s. 263–294). Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Jeziorek, A., Stawicka, E. i Szymańska, K. (2022). Problemy neurologiczne u dziecka urodzonego przedwcześnie. W: A. Kordek (red.), Dziecko przedwcześnie urodzone. Pierwsze lata życia (s. 69–133). Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Kornacka, M.K. (2003). Opieka specjalistyczna nad dzieckiem urodzonym przedwcześnie. W: E. Helwich (red.), Wcześniak (s. 7–20), Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Łobocki, M. (2006). Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Patra, K., Wilson-Costello, D., Taylor, H.G., Mercuri-Minich, N., i Hack, M. (2006). Grades I–II intraventricular hemorrhage in extremely low birth weight infants: Effects on neurodevelopment. Journal of Pediatrics, 149(2), 169–173.
https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2006.04.002
Pytka, L. (1993). Profilaktyka wykolejenia społecznego. W: W. Pomykało (red.), Encyklopedia pedagogiczna (s. 630). Fundacja „Innowacja”.
Skorek, E.M. (2017). Profilaktyka logopedyczna – poziomy i strategie. W: E.M. Skorek (red.), Wielowymiarowość przestrzeni profilaktyki logopedycznej (s. 51–92). Zakład Poligrafii Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Skorek, E.M. (2023). Profilaktyka w logopedii – wybrane zagadnienia. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Świetliński, J. (2017). Zaburzenia neurologiczne. W: J. Świetliński (red.), Neonatologia i opieka nad noworodkiem (t. 2, s. 269–311). Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Tseng, W.L., Chen, Ch.H., Chang, J.H., Peng, Ch.Ch., Jim, W.T., Lin, Ch.Y., Hsu, Ch.H., Liu, T.Y. i Hung-Yang Chang, H.Y. (2023). Risk ractors of language delay at two years of corrected age among very-low-birth-weight preterm infants: A population-based study. Children, 10(2), 189. https://doi.org/10.3390/children10020189
Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 roku o niektórych zawodach medycznych. (2023). Dz. U. poz. 1972.
Wang, Y., Song, J., Zhang, X., Kang, W., Li, W., Yue, Y., Zhang, S., Xu, F.,
Wong, X. i Zhi, Ch. (2022). The impact of different degrees of intraventricular hemorrhage on mortality and neurological outcomes in very preterm infants: A prospective cohort study. Frontiers in Neurology, 13, 853417, https://doi.org/10.3389/fneur.2022.853417
Węsierska, K. (2012). Profilaktyka logopedyczna w ujęciu systemowym. W: K. Węsierska (red.), Profilaktyka logopedyczna w praktyce edukacyjnej (t. 1, s. 25–47). Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Copyright (c) 2026 Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
1. Autor zgłaszając swój artykuł oświadcza, że jest Autorem artykułu (zwanego dalej Utworem) i:
- przysługują mu wyłączne i nieograniczone prawa autorskie do Utworu,
- jest uprawniony/a do rozporządzania prawami autorskimi do Utworu.
Oświadcza, że nie narusza praw autorskich osób trzecich i praw prawnych.
Oświadcza, że nie występuje żaden konflikt interesów.
2. Udziela Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie nieodpłatnej, niewyłącznej, nieograniczonej terytorialnie licencji do korzystania z Utworu na następujących polach eksploatacji:
- utrwalania utworu w formie papierowej, a także na nośniku cyfrowym lub magnetycznym;
- zwielokrotnienia utworu dowolną techniką, bez ograniczenia ilości wydań i liczby egzemplarzy;
- rozpowszechniania utworu i jego zwielokrotnionych egzemplarzy na jakimkolwiek nośniku, w tym wprowadzenia do obrotu, sprzedaży, użyczenia, najmu;
- wprowadzenia utworu do pamięci komputera;
- rozpowszechniania utworu w sieciach informatycznych, w tym w sieci Internet;
- publicznego wykonania, wystawienia, wyświetlenia, odtworzenia oraz nadawania i reemitowania, a także publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym;
- w zakresie praw zależnych do Utworu, obejmujących w szczególności prawo do dokonania koniecznych zmian w Utworze, wynikających z opracowania redakcyjnego i metodycznego, a także do dokonania tłumaczenia Utworu na języki obce.
Udzielenie licencji następuje z chwilą przekazania Utworu na rzecz Uniwersytetowi Ignatianum w Krakowie. Uniwersytet Ignatianum w Krakowie jest uprawniony do udzielania dalszych sublicencji do Utworu, w zakresie udzielonego prawa. Licencja jest ograniczona czasowo i zostaje udzielona na okres 15 lat, licząc od daty jej udzielenia.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:
