Reception of Froeblian pedagogy yesterday and today in Poland and abroad
Abstract
Friedrich Froebel is recognized as the founder of the modern preschool. Despite his indisputable contributions to raising awareness among education policymakers and the general public about the need to establish preschool institutions, the reception of his ideas has had a turbulent history. The aim of this article is to provide an overview of the current state of research on Friedrich Froebel’s work in Poland and abroad. The study employs a historical-pedagogical analysis and a critical review of the relevant literature, including scholarly studies and examples of contemporary educational initiatives in Poland and abroad.
The article begins by presenting the history of the early reception of Froebelian pedagogy in Poland during the period of the Partitions and the interwar period, followed by a review of the latest research and initiatives promoting Froebelian pedagogy in Poland and abroad. The analysis showed that the reception of Froebel’s pedagogy was dynamic in nature and subject to social, political, and cultural influences. Following a period of marginalization in Poland during the People’s Republic of Poland, there was a marked increase in interest in his work, as evidenced by academic research, educational programs, the activities of associations, and pedagogical practice. The conclusions indicate that Froebelian pedagogy remains a relevant source of inspiration for preschool education, particularly in the areas of play, children’s independent activity, creativity, and a child-centered approach to the educational process.
References
Bednarz-Grzybek, R. (2011). Zabawa a wychowanie dziecka w rodzinie na łamach wybranych czasopism warszawskich przełomu XIX i XX wieku. Wychowanie w Rodzinie, 2, 53–80.
Bęczalski, E. (1868). Ogródki wychowawcze Fröbla. Szkoła, 265–268.
Bilewicz-Kuźnia, B. (2014). Dar zabawy. Program wychowania przedszkolnego. Wydawnictwo Frebel.pl.
Bilewicz-Kuźnia, B. (2017a). The experimental approches and creative mindset of children in heuristic play. Agathos, 2, 197–212.
Bilewicz-Kuźnia, B. (2017b). Renesans poglądów pedagogicznych Friedricha Froebla w wychowaniu przedszkolnym XXI wieku – badania w działaniu. In M. Nawrot-Borowska & D. Zając (Eds.), Dziecko i dzieciństwo. Wybrane konteksty badań (pp. 227–244). Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Bilewicz-Kuźnia, B. (2018). Zabawa życiem dziecka – aplikacja teorii Froebla do praktyki przedszkolnej XXI wieku. Forum Pedagogiczne, 2, 48–49.
Bołdyrew, A., & Nawrot-Borowska, M. (2022). Nowoczesność a dziecko – dziecko w nowoczesności. Recepcja nowego podejścia do dzieciństwa w teorii i praktyce wychowawczej w Królestwie Polskim na początku XX w. Colloquium, 14(4), 23–38. http://doi.org/10.34813/31coll2022
Bołdyrew, A., Kacprzak, M.M., & Nawrot-Borowska, M. (Eds.). (2024). Edukacja, oświata, opieka i wychowanie w procesie modernizacji społecznej w Królestwie Polskim i na Kresach w zaborze rosyjskim. Wybór publicystki społecznej z lat 1905–1918. T. 1: 1905–1914. Wydawnictwo IHiSM.
Bruce, T. (2011). Learning through play for babies, toddlers and young children. Hodder Education Hachette UK Company.
Bruce, T. (Ed.). (2012). Early childhood practice. Froebel today. SAGE.
D.K. [Irena Wanda Kosmowska]. (1913). Z Towarzystwa wychowania przedszkolnego, Bluszcz, 14, 147.
Feliniak, A. (2010). Popularisation of Froebelian approach to kindergarten education in „Wychowanie Przedszkolne” (1925–1939). Przegląd Historyczno-Oświatowy, 1–2, 110–129. https://doi.org/10.17460/PHO_2020.1_2.07
Froebel, F. (2003). Pedagogic of Kindergarten. Ideas concerning the play and playthings of the child, (J. Jarvis, Trans.). University of the Pacific. (Original work published 1899)
Hargreaves, D.J., Robson S., Greenfield, S., & Fumoto, H. (2014). Ownership and autonomy in early learning: The Froebel Research Fellowship project, 2002–2015. Journal of Early Childhood Research, 12(3), 308-321. https://doi.org/10.1177/1476718X14536718
Jakubiak, K. (2015). Początki polskiej pedagogiki przedszkolnej. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 10(38/4), 109–118. https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/eetp/article/view/120
Kalinowska-Witek, B. (2019). Wychowanie dzieci w wieku przedszkolnym w poglądach pedagogów i publicystów wybranych czasopism Królestwa Polskiego z II połowy XIX i początków XX wieku. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 14(53), 15–26. https://doi.org/10.35765/eetp.2019.1453.01
Kustosz, S. (2014). Rymuję i buduję. Rymowanki i wiersze do darów. Froebel pl.
Kustosz, S. (2019). Dar kreatywności – wykorzystanie pedagogiki F. Froebla w edukacji małego dziecka. Prima Educatione, 131–139.
Leżańska, W. (2020). Geneza i rozwój pedagogiki przedszkolnej w Polsce do roku 1939. Przegląd Historyczno-Oświatowy, 63(1–2), 41–60. https://doi.org/10.17460/PHO_2020.1_2.03
Liebschner, J. (2006). A child’s work. Freedom and guidance in Froebel’s education theory and practice. The Lutterworth Press.
Loyola Opiela, M. (2014). Wkład kobiet w rozwój teorii i praktyki wczesnej edukacji w Polsce XIX i XX wieku. Pedagogia Christiana, 2/34, 101–119.
Łapot, M. (2016). Placówki wychowania przedszkolnego we Lwowie do roku 1939. Przegląd Historyczno-Oświatowy, 1–2, 63–87. https://doi.org/10.17460/2016.1_2.04
Małek, K. (2016). Teatrzyki. Wielka księga inspiracji. Propozycje animacji teatralnych i zabaw w oparciu o pedagogikę F. Froebla. Froebel.pl
Mazur, M.M., & Jacewicz A. (2021). Nieprzemijające wartości koncepcji Friedricha Froebla. Zagadnienia Społeczne, 1, 20–50.
Miaskowski, S. (1868). Kwestya ogrodów froeblowskich u nas. Bluszcz, 17, 101–102.
Michalski, G. (2016). Propagowanie pedagogiki Froebla w warszawskim piśmiennictwie periodycznym drugiej połowy XIX i początków XX wieku. W: H. Markiewiczowa & I. Czarnecka (Eds.). Szkolnictwo, opieka i wychowanie w Królestwie Polskim od jego ustanowienia do odzyskania niepodległości 1815–1918. Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.
Moraczewska, B. (2015). Prekursorka instytucjonalnego wychowania małych dzieci w Polsce – Maria Weryho-Radziwiłłowiczowa (1858–1944). Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość, 12, 215–231.
Pernal, K. (2017). Zabawa heurystyczna sposobem na wspieranie dziecięcego badania i odkrywania. Wychowanie w Przedszkolu, 9(31), 35–40.
Polskie Towarzystwo Pedagogiczne. (1920). Podręcznik dla ochroniarek (1920). Polskie Towarzystwo Pedagogiczne.
Read, J. (2013). Bringing Froebel into London’s infant schools: The reforming practice of two head teachers, Elizabeth Shaw and Frances Roe, from the 1890s to the 1930s. History of Education, 42(6), 745–764. https://doi.org/doi: 10.1080/0046760X.2013.820847
Roszak, M. (2018). Friedrich Froebel’s pedagogical concept within Polish pre-school education – the revival of 19th century thought in modern institutional upbringing of children. Society Register, 2(2), 149–162. https://doi.org/10.14746/sr.2018.2.2.08
Sandler B. (1959). System Froebla w Galicji. Rozprawy z Dziejów Oświaty, 2, 199–223.
Stepulak, M.Z., & Sitarczyk M. (Eds.). (2017). Pedagogika Froebla – wyzwaniem dla nauczycieli, szansą dla dzieci. Teoria i praktyka. Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie.
Strzemeska, J., & Weryho, M. (1895). Wychowanie przedszkolne. Podręcznik dla wychowawców. Księgarnia Teodora Paprockiego i S-ki.
Taylor Allen, A. (2006). The kindergarten in Germany and the United States, 1840–1914: A comparative perspective. History of Education, 35(2), 173–188. https://doi.org/10.1080/00467600500528040
Walasek, S. (2015). Opieka i wychowanie małego dziecka na łamach czasopism przełomu XIX i XX wieku. Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.
Weryho, M. (1921). Wskazówki dla osób zakładających i prowadzących ochrony (z planami budynków). Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”.
Ziółkowski, P. (2022). Wpływ alternatywnego nauczania na rozwój uczniów, nauczycieli, środowiska szkolnego. Edukacja – Rodzina – Społeczeństwo, 7, 35–62.
Copyright (c) 2026 Elementary Education in Theory and Practice
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
- When submitting a text, the author declares that he/she is the Author of the article (hereinafter referred to as the “Work”) and:
- he/she owns the exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyright to the Work.
Declares that it does not infringe any third party copyrights or legal rights.
Declares that there is no conflict of interest.
2. At the same time, the Author grants the Ignatianum University in Cracowa royalty-free, non-exclusive and territorially unlimited licence to use the Work in the following fields of exploitation:
- recording the Work in a hard copy, as well as on a digital or magnetic medium;
- reproduction of the Work using any technique, without limitation of the number of editions or copies;
- distribution of the Work and its copies on any medium, including marketing, sale, lending, and rental;
- introduction of the Work into a computer memory;
- disseminating the Work in information networks, including in the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a way that everyone can have access to it at a time and place of their own choosing;
- within the scope of dependent rights to the Work, including in particular the right to make necessary changes to the Work resulting from editorial and methodical development, as well as to translate the Work into foreign languages;
The licence is granted from the moment of the transfer of the Work to the Ignatianum University in Cracow. The Ignatianum University in Cracow is entitled to grant further sub-licences to the Work within the scope of the right granted. The licence is time-limited and it is granted for a period of 15 years, starting from the date of its granting.
Authors are permitted and encouraged to publish their text online (e.g. in their institution’s repository or on the institution’s website) before or during the submission process as this may lead to beneficial exchanges, as well as earlier and greater citation of the published text (See The Effect of Open Access). We recommend using any of the following portals of research associations:
- ResearchGate
- SSRN
- Academia.edu
- Selected Works
- Academic Search
