Childhood as an Autobiographical Narrative – Korczak’s Roots and More…
Abstract
The article addresses the issue of childhood understood as an autobiographical narrative created by the child itself. The aim of the text is to reconstruct the idea of childhood as a story about one’s own life, in which the child becomes the narrator and author from the perspective of childhood studies. The starting point is Korczak’s concept of dialogue and equality in adult–child relations, developed in the context of qualitative and biographical research. The method of narrative and biographical analysis was used, including the interpretation of memoirs, diaries, letters and children's statements as sources of socio-cultural knowledge. The argument shows the evolution of the approach from traditional, ‘adult’ reconstruction of biographies to a ‘new’ biographical method based on dialogue, relationality and the subjectivity of the child. The analysis includes examples from Korczak to contemporary research on childhood in extreme situations and narratives of everyday life. The results indicate that children’s autobiographies reveal the subjective, emotional dimension of experiences and constitute fully-fledged cultural texts. The conclusions emphasise the need for ethical partnership in research involving children and for recognising their voice as a source of knowledge about society. It is recommended to develop participatory and narrative methods in pedagogy and to take the child’s perspective into account in scientific reflection and educational practice.
References
Abramowicz, R., Bratkowski, S. i Wójcik, R. (1984). Mieliśmy kilkaset sióstr i braci. „Książka i Wiedza”.
Alheit, P. (2015). Teoria biografii jako fundament pojęciowy uczenia się przez całe życie. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 18(4/72), 23–36.
Aries, P. (1995). Historia dzieciństwa. Dziecko i rodzina w dawnych czasach (M. Ochab, tłum.). „Marabut”.
Babicki, Z. i Theiss, W. (2024). Dziecko i dzieciństwo w sytuacji zagrożenia kryzysem – kontekst wojny. Wydawnictwo Naukowe UKSW.
Baley, S. (1948). Zarys psychologii w związku z rozwojem psychiki dziecka. Książnica-Atlas.
Bandura, L. (2004). Wpływ wojny na psychikę dzieci i młodzieży (fragment rozprawy doktorskiej z 1950 roku). Wstęp i opracowanie Zbigniew Kwieciński. Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Becker, H.S. (2009). How to find out how to do qualitative research. International Journal of Communication, 3. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/550
Ben-Arieh, A. (2005). Where are the children? Children’s role in measuring and monitoring their well-being. Social Indicators Research, 74(3), 573–596. https://doi.org/10.1007/s11205-004-4645-6
Bourke, R. (2023). Children’s rights and their evidence as a force for inclusion in uncertain times. Frontiers in Education, 8. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1027493
Brzozowska-Brywczyńska, M. (2014). Dziecięce obywatelstwo: kilka refleksji na marginesie idei dziecięcej partycypacji. Folia Sociologica, 49, 11–27.
Bunio-Mroczek, P. (2021). Badania skoncentrowane na dzieciach, badania z udziałem dzieci, dzieci jako badacze. Etyczne i metodologiczne aspekty badań prowadzonych w nurcie nowej socjologii dzieci i dzieciństwa. Przegląd Socjologii Jakościowej, 17(4), 6–26. https://doi.org/10.18778/1733-8069.17.4.01
Cieński, A. (1992). Pamiętniki i autobiografie światowe. Wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Corsaro, W.A. i Everitt, J.G. (2023). The sociology of childhood. SAGE Publications.
Dahl, A. (2014). Children as researchers: We have a lot to learn. W: G.B. Melton, A. Ben-Arieh, J. Cashmore, G.S. Goodman i N.K. Worley (red.), The SAGE handbook of child research (s. 593–618). SAGE Publications.
Denzin, N.K. i Lincoln, Y.S. (red.). (2011). The SAGE handbook of qualitative research. SAGE.
Fivush, R. (2018). Family narratives and the development of an autobiographical self: Social and cultural perspectives on autobiographical memory. Routledge.
Frank, A. (1957). Dziennik Anny Frank. 12 czerwca 1942 – 1 sierpnia 1944 (Z. Jaremko-Pytowska, tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy.
Garbula, J.M. (2023). Edukacja przegranych. Fenomen narracji pamiętnikarskich. Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Gershoff, E T., Lee, S.J. i Durrant, J.E. (2017). Przeciwdziałanie stosowaniu kar fizycznych przez rodziców – obiecujące strategie interwencji. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 16(4), 166–204. https://dzieckokrzywdzone.fdds.pl/index.php/DK/article/view/689
Górka-Strzałkowska, A. (2024). School citizenship – children’s voices during the pandemic and the war in Ukraine, Forum Pedagogiczne, 14(2.1), 215–227. https://doi.org/10.21697/fp.2024.2.1.16
Greig, A., Taylor, J. i MacKay, T. (2013). Doing research with children: A practical guide. SAGE.
Gross, J.T. i Grudzińska-Gross, I. (red.). (1983). „W czterdziestym nas Matko na Sibir zesłali”. Polska a Rosja 1939–42. Aneks.
Hernas, C. (1976). Barok. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
James, S. i Prout, A. (2015). A new paradigm for the sociology of childhood? Provenance, promise and problems. W: A. James i A. Prout (red.), In constructing and reconstructing childhood (s. 6–28). Routledge.
Jarosz, E. (2016). Partycypacja dzieci a rozwój zaangażowania obywatelskiego. Pedagogika Społeczna, 15(2/60), 67–87.
Jenks, C. (2009). Constructing childhood sociologically. W: M.J. Kehily (red.), An introduction to childhood studies (s. 93–111). McGraw-Hill.
Kirchner, M. (1997). Von Angesicht zu Angesicht. Janusz Korczak und das Kind. Agentur Dieck.
Kluczyńska, S. i Sokołowska, E. (2023). Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w Polsce – wyzwania i rekomendacje. Psychologia Wychowawcza, 69(27), 67–77. https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.0911
Kopeć, M. (2025). Pastuszkowie, gazeciarze, tkaczki. Jak zmuszano dzieci do pracy. Wielka Litera.
Korczak, J. (1906). Dziecko salonu. Nakładem Księgarni Powszechnej.
Korczak, J. (1910). Mośki, Joski i Srule. Fundacja Nowoczesna Polska.
Korczak, J. (1911). Józki, Jaśki i Franki. Fundacja Nowoczesna Polska.
Korczak, J. (1923a). Król Maciuś na wyspie bezludnej. Towarzystwo Wydawnicze.
Korczak, J. (1923b). Król Maciuś Pierwszy. Towarzystwo Wydawnicze.
Korczak, J. (1925). Kiedy znów będę mały. J. Mortkowicz.
Korczak, J. (2017/1914). Feralny tydzień. Fundacja Nowoczesna Polska.
Korczak, J. (2023/1935). Kajtuś czarodziej. Bukowy Las.
Korczak, J. (1978). Pisma wybrane. T. 2. Nasza Księgarnia.
Kosher, H., Ben-Arieh, A. i Hendelsman, Y. (2016). Children's rights and social work. Springer.
Krawczyk-Bocian, A. (2019). Narracja w pedagogice. Teoria, metodologia, praktyka badawcza. Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
Kwieciński, Z. (1995). Socjopatologia edukacji. Mazurska Wszechnica Nauczycielska.
Lalak, D. (2010). Życie jako biografia. Podejście biograficzne w perspektywie pedagogicznej. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Lalak, D. i Ostaszewska, A. (2016). Źródła do badań biograficznych. Listy, dzienniki, pamiętniki, blogi, materiały wizualne. Wydawnictwo Edukacyjne „Żak”.
Librachowa, M. (red.). (1934). Dziecko wsi polskiej. Próba charakterystyki. Cz. 1–2. Nasza Księgarnia.
Maciejewska-Mroczek, E. i Witeska-Młynarczyk, A. (2023). Słowo wstępne. Etnografia. Praktyki, Teorie, Doświadczenia, 9, 7–14.
Makaruk, K., Drabarek, K., Popyk, A. i Wójcik, S. (2023). Diagnoza przemocy wobec dzieci
w Polsce 2023. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Mason, J. i Danby, S. (2011). Children as experts in their lives: Child inclusive research. Child Indicators Research, 4(2), 185–189.
Męczkowska-Christiansen, A. (2010). Wychowanie jako kształtowanie podmiotu polityczności. Podstawy Edukacji, 3, 79–90.
Michel, M. (2016). Gry uliczne w wykluczenie społeczne w przestrzeni miejskiej. Perspektywa resocjalizacji. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Michel, M. (2020). Pałacowe dzieci. Rzecz o pedagogii Stanisława Jedlewskiego. Na podstawie funkcjonowania Państwowego Zakładu Wychowawczo-Naukowego im. Tadeusza Kościuszki w Krzeszowicach w latach 1946–1950. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Michel, M. (2025). Nieletni w pedagogii Stanisława Jedlewskiego. Refleksje (nie)domknięte. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Michelson, S. (2024). Children’s narratives about well-being in the face of difficult life experiences: Renegotiated self-understandings as turning points. Qualitative Social Work, 23(2), 317–332. https://doi.org/10.1177/14733250221133755
Miller, R. (1966). Proces wychowania i jego wyniki. Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.
NIK. (2023). Sprawozdanie z działalności NIK w 2023 roku. Najwyższa Izba Kontroli.
O’Reilly, M., Ronzoni, P. i Dogra, N. (2013). Research with children: Theory and practice. SAGE.
Radkowska-Walkowicz Magdalena, Reimann Maria, 2018, Dzieci i zdrowie. Wstęp do childhood studies, Oficyna Wydawnicza.
Radlińska, H. (1961). Pedagogika społeczna. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Richardson, B. (2000). Recent concepts of narrative and the narratives of narrative theory. Style, 34(2), 168–175.
Rogowska-Falska, M. (1924). Wspomnienia z maleńkości dzieci „Naszego Domu” w Pruszkowie. Nakładem Spółdzielni Księgarskiej „Książka”.
Rzecznik Praw Dziecka. (2023). Raport o stanie praw dziecka w Polsce w 2023 roku. Biuro Rzecznika Praw Dziecka.
Sajkowska, M. i Szredzińska, R. (red.). (2022). Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Sansone, V., Dall’Oglio, I., Gesualdo, F., Cancani, F., Cecchetti, C., Di Nardo, M., Rossi, A., De Ranieri, C., Alvaro, R., Tiozzo, E. i Gawronski, O. (2021). Narrative diaries in pediatrics: A scoping review. Journal of Pediatric Nursing, 59, e93–e105. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2021.02.006
Schmidt, C. (2018). Ethnographic research on children’s literacy practices: Children’s literacy experiences and possibilities for representation. Ethnography and Education, 15(1), 48–63.
Smolińska-Theiss, B. (2014). Korczakowskie narracje pedagogiczne. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Smolińska-Theiss, B. i Theiss, W. (2020). Aleksandra Majewska: w służbie dziecku i rodzinie. W: A. Walczak, L. Telka i M. Granosik (red.), Pedagogika społeczna. Spotkania, trwanie i zmienność, pogranicza (s. 83–101). Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8142-778-4.07
Soffer, M. i Ben-Arieh, A. (2014). School-aged children as sources of information about their lives. W: G.B. Melton, A. Ben-Arieh, J. Cashmore, G.S. Goodman i N.K. Worley (red.), The SAGE handbook of child research (s. 555-575). SAGE Publications.
Straś-Romanowska, M., Bartosz, B. i Żurko, M. (red.). (2010). Badania narracyjne w psychologii. Eneteia.
Suchodolski, B. (1990). Wychowanie mimo wszystko. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
Szczepański, J. (1971). Odmiany czasu teraźniejszego. Książka i Wiedza..
Szuman, S. (1933). Sztuka dziecka. Psychologia twórczości rysunkowej dziecka. Książnica „Atlas”.
Szuman, S. (1946). Psychologia wychowawcza wieku dziecięcego. Podręcznik dla matek i wychowawczyń w przedszkolach i domach dziecięcych oraz dla nauczycieli studiujących rozwój psychiczny dziecka. Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”.
Tarnowski, J. (1998). Twój głos o przyrodzie, zwierzętach i środowisku. „Adam”.
Theiss, W. (1988). Badania biograficzne. Przypadek „dzieci syberyjskich”. Kwartalnik Pedagogiczny, 1, 133–146.
Theiss, W. (1992). Szkoła i nauczyciel w okresie stalinowskim. Kultura i Edukacja, 1, 92–103.
Theiss, W. (2006). Sieroctwo wojenne. W: T. Pilch (red.), Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku (t. 5, s. 566–572). Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Theiss, W. (2012). Sieroctwo wojenne polskich dzieci (1939–1945). Zarys problematyki. Przegląd Pedagogiczny, 1, 79–95.
Trzebiński, J. (2008). Problematyka narracji we współczesnej psychologii. W: B. Janusz, K. Gdowska i B. de Barbaro (red.), Narracja. Teoria i praktyka (s. 23–42). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wasilewska, A. (2013). Archetypy świata dziecięcego. Światy wyobraźni w narracjach dzieci. Harmonia.
Włodarek, J. i Ziółkowski, M. (1990). Metoda biograficzna w socjologii. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Zwiernik, J. (2018). Partycypacyjne badania dzieci jako proces emancypacyjny. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 21(1), 25-41. https://doi.org/10.18778/8142-231-4.04
Copyright (c) 2026 Elementary Education in Theory and Practice
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
- When submitting a text, the author declares that he/she is the Author of the article (hereinafter referred to as the “Work”) and:
- he/she owns the exclusive and unlimited copyright to the Work,
- is entitled to dispose of the copyright to the Work.
Declares that it does not infringe any third party copyrights or legal rights.
Declares that there is no conflict of interest.
2. At the same time, the Author grants the Ignatianum University in Cracowa royalty-free, non-exclusive and territorially unlimited licence to use the Work in the following fields of exploitation:
- recording the Work in a hard copy, as well as on a digital or magnetic medium;
- reproduction of the Work using any technique, without limitation of the number of editions or copies;
- distribution of the Work and its copies on any medium, including marketing, sale, lending, and rental;
- introduction of the Work into a computer memory;
- disseminating the Work in information networks, including in the Internet;
- public performance, exhibition, display, reproduction, broadcasting and re-broadcasting, as well as making the Work available to the public in such a way that everyone can have access to it at a time and place of their own choosing;
- within the scope of dependent rights to the Work, including in particular the right to make necessary changes to the Work resulting from editorial and methodical development, as well as to translate the Work into foreign languages;
The licence is granted from the moment of the transfer of the Work to the Ignatianum University in Cracow. The Ignatianum University in Cracow is entitled to grant further sub-licences to the Work within the scope of the right granted. The licence is time-limited and it is granted for a period of 15 years, starting from the date of its granting.
Authors are permitted and encouraged to publish their text online (e.g. in their institution’s repository or on the institution’s website) before or during the submission process as this may lead to beneficial exchanges, as well as earlier and greater citation of the published text (See The Effect of Open Access). We recommend using any of the following portals of research associations:
- ResearchGate
- SSRN
- Academia.edu
- Selected Works
- Academic Search
