Rozwijanie myślenia naukowego jako istotne zadanie edukacyjne wspierające harmonijny rozwój dziecka w wieku przedszkolnym

Słowa kluczowe: kompetencje kluczowe, edukacja STEAM, myślenie naukowe, przedszkole, rozwój myślenia dzieci

Abstrakt

Celem opracowania jest zaakcentowanie potrzeby wspierania rozwoju myślenia naukowego u najmłodszych uczestników procesu edukacyjnego poprzez przyjrzenie się możliwościom wspierania tego procesu w realiach polskiego systemu edukacyjnego. Zamysłem pracy jest także zwrócenie uwagi na walory nauczania opartego na metodyce STEM. Problemami, wokół których koncentruje się niniejsza refleksja jest pytanie o cel, możliwości wspierania rozwoju myślenia naukowego u dzieci, ale także o to, jaka jest/powinna być rola nauczyciela w tymże procesie. Analiza literatury źródłowej pozwala wskazać, że rozwijanie myślenia naukowego powinno się stać priorytetem programów edukacyjnych już na etapie wczesnego dzieciństwa. W pierwszej części opracowania przedstawiona została definicja myślenia naukowego postrzeganego jako fundament dla nabywania wybranych kompetencji kluczowych. Następnie autorka przygląda się, w jaki sposób proces wspierania rozwoju myślenia naukowego jest realizowany w praktyce edukacyjnej przedszkoli. W dalszej części opracowania przekonuje, że działania mające na celu rozwój myślenia naukowego dzieci w wieku przedszkolnym powinny się stać priorytetowym zadaniem edukacyjnym przedszkoli. Następnie zaprezentowana została idea edukacji STEAM z uwzględnieniem w niej roli nauczyciela. Na podstawie analizy literatury źródłowej można jednoznacznie wskazać potrzebę wspierania rozwoju myślenia naukowego na wczesnych etapach rozwoju dziecka. Rolą nauczycieli jest stworzenie środowiska edukacyjnego, które mogłoby wspierać rozwój myślenia naukowego dzieci. Pedagogom potrzebne jest jednak systemowe wsparcie (kursy, szkolenia, wsparcie środowiska akademickiego).

Bibliografia

Bell B. (1993). Children’s Science, Constructivism and Learning in Science, Victoria: Deakin University.

Chaille C., Britain L. (2003). The Young Child as Scientist, Boston: Allyn & Bacon.

DeClory L. (1914). Épreuve nouvelle pour l’examination mental, “L’Année Psychologique,” vol. 20, pp. 140–159.

Eshach H., Fried M.N. (2005). Should Science be Taught in Early Childhood? “Journal of Science Education and Technology,” vol. 14(3), pp. 315-33. DOI: 10.1007/s10956-005-7198-9.

Filipiak S. (2018). Ocena myślenia logicznego u dzieci w okresie średniego dzieciństwa na podstawie układania historyjek obrazkowych, “Annales Universitatis Maria Curie-Skłodowska. Lublin – Polonia,” vol. 31(1), pp. 119-131. DOI: 10.17951/j.2018.31.1.119-131.

Fosnot C.T. (1996). Constructivism: A Psychological Theory of Learning, [in:] C.T. Fosnot (ed.), Constructivism: Theory, Perspectives and Practice, New York: Teacher College Press, pp. 8-34.

Gunstone R.F. (2000). Constructivism and Learning Research in Science Education, [in:] D.C. Philips (ed.), Constructivism in Education: Opinions and Second Opinions on Controversial Issues, Chicago, IL: University of Chicago Press, pp. 254-281.

Hadzigeorgiou Y. (2002). A Study of the Development of the Concept of Mechanical Stability in Preschool Children, “Research in Science Education,” vol. 32(3), pp. 373-391.

Johnson J.R. (1999). The forum on Early Childhood Science, Mathematics, And Technology Education, [in:] Dialogue on Early Childhood Science, Mathematics, and Technology Education, Washington: American Association for the Advancement of Science, pp. 14-25.

Kilmer S.J., Hofman H. (1995). Transforming Science Curriculum, [in:] S. Bredekamp, T. Rosegrant (eds.), Reaching Potentials: Transforming Early Childhood Curriculum and Assessment, vol. 2, Washington, DC: National Association for the Education of Young Children, pp. 43-63.

Kirschner P.A., Sweller J., Clark R.E. (2006). Why Minimal Guidance During Instruction Does Not Work: An Analysis of the Failure of Constructivist, Discovery, Problem-Based, Experiential, and Inquiry-Based Teaching, “Educational Psychologist,” vol. 41(2), pp. 75-86. DOI: 10.1207/s15326985ep4102_1.

Kłos E. Myślenie naukowe na lekcjach przyrody w szkole podstawowej zgodnie z ideą nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego, http://www.bc.ore.edu.pl/Content/111/My%C5%9Blenie+naukowe+na+lekcjach+przyrody++w+szkole+podstawowej+zgodne+z+ide%C4%85+nowej+podstawy+programowej+kszta%C5%82cenia+og%C3%B3lnego+-+Ewa+K%C5%82os.pdf (access: 24.06.2019).

Konferencja Pokazać – Przekazać. 26-27.08.2016, Warszawa: Centrum Nauki Kopernik, http://www.kopernik.org.pl/fileadmin/user_upload/PROJEKTY_SPECJALNE/Konferencja_Pokazac-Przekazac/Edycja_2016/Pokazac-Przekazac2016_publikacja_pokonferencyjna.pdf (access: 27.06.2019).

Kuhn D., Pease M., Wirkala C. (2008). Beyond Control of Variables: What Needs to Develop to Achieve Skilled Scientific Thinking?, “Cognitive Development,” vol. 23(3), pp. 435-451. DOI: 10.1016/j.cogdev.2008.09.006.

Martens M.L. (1999). Productive Questions: Tools for Supporting Constructivist Learning, “Science and Children,” vol. 36(8), pp. 24-27.

Mayer R. (2004). Should there be a Three-Strike Rule Against Pure Discovery Learning? The Case for Guided Methods of Instruction, “American Psychologist,” vol. 59(1), pp. 14-19. DOI: 10.1037/0003-066X.59.1.14.

Mayesky M. (1998). Creative Activities for Young Children, Albany, NY: Delmar.

Piaget J., Inhelder B. (2000). The Psychology of Childhood, trans. H. Weaver, New York, NY: Basic Books (Original work published 1966).

Platz D.L. (2004). Challenging Young Children Through Simple Sorting and Classifying: A Developmental Approach, “Education,” vol. 125(1), pp. 88-96.

Raffini J.P. (1993). Winners Without Losers: Structures and Strategies for Increasing Student Motivation to Learn, Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.

Reynolds A.J., Walberg H.J. (1992). A Structural Model of Science Achievement and Attitude: An Extension to High School, “Journal of Educational Psychology,” vol. 84(3), pp. 371-382.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2017, no. 356).

Sendecka Z. (2017). Kształcenie myślenia naukowego uczniów w przedszkolnej edukacji przyrodniczej, Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji.

Surma B. (2012a). Edukacja językowa w koncepcji pedagogicznej Marii Montessori, “Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce,” no. 1(23), pp. 62-76.

Surma B. (2012b), Wolność i indywidualizm w koncepcji pedagogicznej Marii Montessori a wychowanie do dialogu, “Kultura i Edukacja,” no. 2(88), pp. 7-27.

Watters J., Diezmann J., Carmel M., Grieshaber S., Davis J. (2001). Enhancing Science Education for Young Children: A Contemporary Initiative, “Australian Journal of Early Childhood,” vol. 26(2), pp. 1-7. DOI: 10.1177/183693910102600202.

Wygotsky L. (1971), Wybrane prace psychologiczne, Warszawa: PWN.

Zeece P.D. (1999). Things of Nature and the Nature of Things: Natural Science-Based Literature for Young Children, “Early Childhood Education Journal,” vol. 26(3), pp. 161-166.

Żylińska M. (2013). Neurodydaktyka. Nauczanie i uczenie się przyjazne mózgowi, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Opublikowane
2020-01-29
Jak cytować
Kos, E. A. (2020). Rozwijanie myślenia naukowego jako istotne zadanie edukacyjne wspierające harmonijny rozwój dziecka w wieku przedszkolnym. Edukacja Elementarna W Teorii I Praktyce, 14(4(54), 11-24. https://doi.org/10.35765/eetp.2019.1454.01